यंदाच्या श्रावण महिन्याची सुरुवात अत्यंत दुर्मिळआणि शुभ पर्वाने होत असून, पहिल्याच श्रावणीसोमवारी नागपंचमीचा महासंयोग तब्बल २७वर्षांनंतर जुळून आला आहे. यापूर्वी १६ ऑगस्ट१९९९ रोजी असा योग आला होता. धर्मशास्त्रानुसारएकाच दिवशी शिवपूजन आणि नागपूजन करणेभाविकांसाठी अत्यंत फलदायी मानले जाते. विशेषम्हणजे, याच दिवशी सकाळी ७ वाजून ५८मिनिटांनी सूर्य स्वतःच्या म्हणजेच //”सिंह’ राशीतप्रवेश करत आहे. या अनुकूल ग्रहमानामुळेशासनस्तरावर विद्यार्थ्यांच्या हिताचा एखादा मोठा,सकारात्मक निर्णय महिनाभरात घेतला जाण्याचाज्योतिषीय अंदाज वर्तवला जात आहे. नागपंचमीला बनवले जाणारे मुख्य नैवेद्य व पदार्थ उकडीचे दिंडं : चणाडाळ आणि गूळपुरणासारखे शिजवून, कणकेच्या पारीतते सारण भरले जाते. त्याची घडीघातली जाते. हे दिंडं वाफेवर शिजवलेजातात. नागपंचमीचा हा मुख्य नैवेद्यमानला जातो. उकडीचे मोदक : ओले खोबरे आणिगुळाचे सारण भरून तांदळाच्या पिठाचेउकडीचे मोदक बनवले जातात.पातोळ्या : हळदीच्या पानांवरमोदकासारखेच गूळ-खोबऱ्याचे सारणभरले जाते. हा पदार्थ वाफेवर तयारकेला जातो. हा पारंपरिक पदार्थ आहे.हळदीच्या पानांमुळे याला विशिष्टसुगंध येतो. गव्हाची / शेवयांची खीर : दूध, गूळकिंवा साखर, ओल्या खोबऱ्याचा वापरकरून पौष्टिक खीर केली जाते. तांदळाच्या / ज्वारीच्या लाह्या :नागदेवतेला अर्पण करण्यासाठी आणिप्रसादासाठी ज्वारी किंवा तांदळाच्यालाह्यांचा वापर केला जातो. लाह्यांमध्येदूध आणि गूळ मिसळून प्रसाद ग्रहणकेला जातो. वरण-भात व पुरण : ज्या कुटुंबांततळण वर्ज्य करून केवळ उकडण्याचीपरंपरा आहे, तिथे कुकरमध्ये किंवापातेल्यात वाफेवर शिजवून नैवेद्य तयारकेला जातो. काय टाळावे? तव्यावर पोळ्या,भाकऱ्या किंवापराठे शेकू नयेत.कढईत भजी,पापड्या किंवाइतर कोणतेहीपदार्थ तळूनयेत. भाजीचिरण्यासाठीसुरी, विळीकिंवा कोयतावापरू नये.भाज्या हातानेमोडूनशिजवण्याचीपरंपरा पाळावी. सिंह संक्रांत : सूर्याचेस्वतःच्या राशीत (सिंह)आगमन होणे हे अधिकार,प्रशासन, शिक्षण क्षेत्रासाठीऊर्जादायी मानले जाते. द्विपुष्कर योग : शिवपूजनआणि नागपूजन एकाचदिवशी आल्याने पूजा आणिदानाचे फळ द्विगुणित होते. उपवासाचे नियम :नागपंचमीला तळलेले पदार्थखाणे किंवा तवाचुलीवर/गॅसवर ठेवणे वर्ज्यमानले जाते. त्यामुळे उपवाससोडताना उकडलेले पदार्थ(उदा. उकडीचे मोदक, दिंडं)खाण्याची परंपरा आहे. शिवशंकर, नागदेवतेचे एकत्र पूजन करा ”या दिवशी शिवशंकर आणि नागदेवतेचे पूजनएकत्र करावे. दिवसभरात फळे किंवा फळांचारस घ्यावा. सायंकाळी ५ वाजल्यानंतर,म्हणजेच प्रदोषकाळानंतर, कुलधर्म-कुलाचारकरून नागपूजन व लघुरुद्राभिषेक करावा.शिवलीलामृत आणि शिवस्तुतीचे पठण करावे. उकडलेल्यापदार्थांचा नैवेद्य दाखवावा. उपवास सोडावा. यामुळे दोन्ही व्रतांचेपुण्य लाभेल.’ - रामकृष्ण बारहाते गुरुजी श्रावणी सोमवारी नागाचे विशेष महत्त्व ”समुद्रमंथनातून निघालेले हलाहल विषमहादेवांनी प्राशन केले. ते विष कंठाखालीउतरू नये म्हणून त्यांनी गळ्यात नाग धारणकेला. या पौराणिक घटनेचे प्रतीक म्हणूनश्रावणी सोमवारी नागाचे विशेष महत्त्व असते.असाच दुर्मिळ योग १६ ऑगस्ट १९९९ रोजीआला होता. तब्बल २७ वर्षांनंतर पुन्हा हा शुभ योग जुळून आलाआहे.’ – वेदमूर्ती ऋषिकेश चौधरी
(धर्म, समाज, संस्थेशी संबंधितबातमी पाठवण्यासाठीव्हॉट्सॲप क्रमांक 9340931215) (नोट : या क्रमांकावर कॉल करता येणार नाही.)
Source link
महासंयोग:27 वर्षांनंतर पहिला श्रावणी सोमवार अन् नागपंचमी एकाच दिवशी; 16 ऑगस्ट 1999 नंतर पहिल्यांदाच जुळून आला दुर्मिळ मुहूर्त
