- Marathi News
- Business
- West Asia Conflict Hits Supply; Petrol Diesel Demand Jumps 8% | LPG Consumption Drops 13%
नवी दिल्ली1 तासापूर्वी
- कॉपी लिंक
अमेरिका-इस्त्रायल आणि इराणमधील युद्धामुळे मार्च महिन्यात देशाच्या स्वयंपाकाच्या गॅस (LPG) पुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाला आहे. अधिकृत आकडेवारीनुसार, गेल्या महिन्यात म्हणजेच मार्चमध्ये घरगुती LPG च्या वापरात 13% ची मोठी घट नोंदवली गेली.
पुरवठ्यातील या घटीचे मुख्य कारण म्हणजे स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ जलमार्गाचे बंद होणे आणि आखाती देशांकडून होणारा पुरवठा बाधित होणे हे आहे.
मार्चमध्ये 2.379 दशलक्ष टन वापर
पेट्रोलियम मंत्रालयाच्या पेट्रोलियम प्लॅनिंग अँड ॲनालिसिस सेल (PPAC) च्या आकडेवारीनुसार, मार्चमध्ये LPG चा वापर 2.379 दशलक्ष टन होता. गेल्या वर्षी याच कालावधीत झालेल्या 2.729 दशलक्ष टन वापराच्या तुलनेत हे सुमारे 13% कमी आहे.
मार्चमध्ये वापर कमी असला तरी, संपूर्ण आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये LPG चा एकूण वापर 6% नी वाढून 33.212 दशलक्ष टन झाला आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे सरकारने लाकूड आणि इतर प्रदूषित इंधनांऐवजी स्वच्छ इंधनाला प्रोत्साहन देणे हे आहे.
युद्धामुळे आयातीत अडथळा
भारत आपल्या एलपीजी गरजेच्या सुमारे 60% भाग आयात करतो. याचा मोठा भाग स्ट्रेट ऑफ होर्मुज मार्गे येतो. इराणवर अमेरिका आणि इस्रायलच्या हल्ल्यांनंतर आणि तेहरानच्या प्रत्युत्तराच्या कारवाईनंतर हा मार्ग प्रभावीपणे बंद झाला आहे.
सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिराती (UAE) कडून होणारा पुरवठा बाधित झाल्यानंतर, सरकारने घरगुती स्वयंपाकाच्या गॅसची उपलब्धता सुनिश्चित करण्यासाठी हॉटेल्स आणि उद्योगांसारख्या व्यावसायिक संस्थांच्या पुरवठ्यात कपात केली आहे.
व्यावसायिक आणि घरगुती गॅस विक्रीची आकडेवारी
PPAC डेटानुसार, मार्चमध्ये घरांना विकल्या गेलेल्या घरगुती एलपीजी सिलेंडरच्या विक्रीत 8.1% घट झाली आणि ती 2.219 दशलक्ष टन होती. तर नॉन-डोमेस्टिक किंवा व्यावसायिक वापरकर्त्यांच्या विक्रीत सुमारे 48% घट झाली आहे.
घाऊक एलपीजीच्या विक्रीत तर 75.5% ची मोठी घट नोंदवली गेली आहे. मात्र, सरकारचा दावा आहे की एलपीजीचा पुरवठा सामान्य आहे आणि घरगुती मागणी पूर्ण केली जात आहे, परंतु डेटा याच्या उलट परिस्थिती दर्शवत आहे.
उत्पादन वाढवण्यासाठी रिफायनरीजना निर्देश
पुरवठ्याची कमतरता भरून काढण्यासाठी सरकारने रिफायनरीजना निर्देश दिले आहेत की त्यांनी पेट्रोकेमिकल उत्पादनाऐवजी एलपीजी उत्पादन वाढवण्यावर लक्ष केंद्रित करावे. यामुळे मार्चमध्ये घरगुती एलपीजी उत्पादन वाढून 1.4 दशलक्ष टन झाले, जे गेल्या वर्षी 1.1 दशलक्ष टन होते.
संपूर्ण आर्थिक वर्ष 2025-26 (एप्रिल 2025 ते मार्च 2026) दरम्यान एकूण एलपीजी उत्पादन 13.1 दशलक्ष टन राहिले, तर मागील दोन वर्षांत ते 12.8 दशलक्ष टन होते.
पेट्रोल-डिझेलची मागणी वाढली
युद्धामुळे जिथे एलपीजी आणि विमान इंधन (एटीएफ) प्रभावित झाले आहेत, तिथे पेट्रोल आणि डिझेलच्या विक्रीत चांगली वाढ दिसून आली आहे.
पेट्रोल: याची विक्री ७.६% ने वाढून ३.७८ दशलक्ष टन झाली.
डिझेल: याचा वापर ८.१% ने वाढून ८.७२७ दशलक्ष टनपर्यंत पोहोचला.
एटीएफ: आखाती देशांमध्ये हवाई क्षेत्र बंद झाल्यामुळे आणि उड्डाणे रद्द झाल्यामुळे जेट इंधनाचा (एटीएफ) वापर जवळपास स्थिर राहिला.
‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’ काय आहे आणि ते महत्त्वाचे का आहे?
हा पर्शियन आखात आणि ओमानच्या आखातादरम्यानचा एक अरुंद जलमार्ग आहे. जगातील एकूण पेट्रोलियमपैकी सुमारे २०% भाग याच मार्गाने जातो. सौदी अरेबिया, इराक आणि कुवेतसारखे मोठे निर्यातदार याच मार्गावर अवलंबून आहेत.
भारत आपल्या गरजेपैकी ५०% कच्चे तेल आणि ५४% एलएनजी याच मार्गाने आयात करतो. येथे तणाव निर्माण झाल्यास भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेवर थेट परिणाम होतो.
