भारतातील सर्वात मोठी वित्तीय बाजार संस्था ‘नॅशनल स्टॉक एक्स्चेंज ऑफ इंडिया’ (NSE) चा बहुप्रतीक्षित IPO 17 सप्टेंबरपासून सबस्क्रिप्शनसाठी खुला होत आहे. या मेगा IPO कडे केवळ परताव्याच्या दृष्टीने न पाहता, कंपनीची अफाट नफा कमावण्याची क्षमता आणि भविष्यातील आव्हाने यावर बाजाराचे बारीक लक्ष आहे. नफ्याच्या बाबतीत जागतिक स्तरावर बाजी वित्तीय वर्ष 2026 च्या (FY26) आकडेवारीनुसार, NSE ने तब्बल 55.1 टक्के PAT मार्जिन नोंदवला आहे. जागतिक स्तरावर सूचीबद्ध एक्स्चेंजचा विचार करता, NSE केवळ CME Group आणि HKEX च्या मागे आहे. तुलनेत प्रतिस्पर्धी BSE चा PAT मार्जिन 48.3 टक्के होता. नुकत्याच संपलेल्या तिमाहीत तर NSE चा मार्जिन 59 टक्क्यांवर पोहोचला असून, NSE आपल्या उत्पन्नातील निम्म्याहून अधिक रक्कम थेट नफ्यात रूपांतरित करते. व्यवसायातील भक्कम वाढ आणि कर्जमुक्त ताळेबंद सतत वाढ: FY22 ते FY26 या काळात कंपनीच्या एकूण उत्पन्नात 20.5 टक्के CAGR (वार्षिक चक्रवाढ वाढ) नोंदवली गेली आहे. कॅश व डेरिव्हेटिव्ह्जमध्ये वर्चस्व: FY26 मध्ये भारतातील कॅश इक्विटी मार्केट टर्नओव्हरमध्ये NSE चा वाटा तब्बल 93 टक्के होता. शिवाय, सलग 7 व्या वर्षी व्यवहार झालेल्या कॉन्ट्रॅक्ट्सच्या संख्येनुसार NSE जगातील सर्वात मोठे इक्विटी डेरिव्हेटिव्ह्ज एक्स्चेंज ठरले आहे. 33% ROE व कर्जमुक्ती: NSE कडे सुमारे ₹68,198 कोटींची ट्रेझरी गुंतवणूक असून, शून्य कर्जासह कंपनीने 33 टक्के ROE (Return on Equity) मिळवला आहे. भागधारकांना उत्तम लाभांश: प्रति शेअर डिव्हिडंड FY24 मधील ₹18 वरून वाढवून FY26 मध्ये ₹35 करण्यात आला आहे. गुंतवणूकदारांसाठी मोठी जोखीम: डेरिव्हेटिव्ह्जवरील अवलंबित्व या भक्कम आकडेवारीसोबतच एक महत्त्वाची जोखीम जोडलेली आहे. NSE च्या ऑपरेटिंग उत्पन्नात व्यवहार शुल्काचा (Transaction Fee) मोठा वाटा आहे. यामध्ये एकट्या ऑप्शन्सचा वाटा FY26 मध्ये व्यवहार शुल्काच्या उत्पन्नाच्या सुमारे 77 टक्के होता. भविष्यात नियामक हस्तक्षेप (Regulatory changes) झाल्यास किंवा डेरिव्हेटिव्ह्ज ट्रेडिंगचे प्रमाण कमी झाल्यास कंपनीच्या नफ्यावर याचा थेट परिणाम होऊ शकतो. IPO ची मुख्य वैशिष्ट्ये: सबस्क्रिप्शन कालावधी: 17 सप्टेंबर ते 21 सप्टेंबर लिस्टिंग तारीख: 24 सप्टेंबर (अपेक्षित) प्रॉईस बँड: ₹1,700 ते ₹1,785 प्रति शेअर इश्यू आकार: ₹22,569 कोटी (12.64 कोटी शेअर्सचा OFS) (टीप: हा संपूर्ण इश्यू OFS म्हणजेच ऑफर फॉर सेल स्वरूपात असल्याने यातून मिळणारा निधी कंपनीकडे न जाता विक्री करणाऱ्या भागधारकांकडे जाईल.) NSE च्या IPO मुळे गुंतवणूकदारांना भारताच्या भांडवली बाजाराची मुख्य पायाभूत यंत्रणा असलेल्या संस्थेत थेट भागीदार होण्याची संधी मिळणार आहे. परंतु, डेरिव्हेटिव्ह्ज क्षेत्रातील संभाव्य बदल आणि वाढती स्पर्धा लक्षात घेता NSE आपली ही उच्च नफा क्षमता भविष्यात कशी टिकवून ठेवते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.
Source link
भारतातील सर्वात मोठे एक्स्चेंज NSE चा IPO 17 सप्टेंबरपासून खुला:नफ्याचा भक्कम पाया आणि बाजारातील वर्चस्व, पण गुंतवणूकदारांसाठी 'या' धोक्याची घंटा!
