ब्रँडकडून धडा:कधीकाळी एक रुपयाला विकण्याची वेळ आली होती, आज देशातील आघाडीच्या टायर उत्पादकांमध्ये अपोलो

१९७८ मध्ये देशातील तत्कालीन जनता पार्टी सरकारने गंभीर आर्थिक संकटात सापडलेल्या अपोलो टायर्स कंपनीच्या व्यवस्थापनाचा ताबा आपल्या हातात घेतला होता. आर्थिक संकटाची परिस्थिती अशी होती की, १९७२ मध्ये सुरू झालेल्या या कंपनीवर १९७८-७९ पर्यंत ८ कोटी रुपयांच्या भांडवलावर सुमारे ३० कोटी रुपयांचा तोटा झाला होता. वृत्तांनुसार, कंपनीकडे कर्मचाऱ्यांना पगार देण्यासाठीसुद्धा पैसे नव्हते. मात्र, व्यवस्थापनाने सरकारी नियंत्रणाविरोधात कायदेशीर लढा सुरू केला. संस्थापक रौनक सिंह कायदेशीर अडचणींमुळे इतके त्रस्त झाले की, त्यांनी आपल्या मुलाला ओंकार कंवर यांना कंपनी सरकारला एक रुपयात विकण्याचा सल्ला दिला, जेणेकरून कर्जाच्या आणि कायदेशीर अडचणींच्या कचाट्यातून मुक्त होता येईल. मात्र, ओंकार कंवर यांनी कंपनी विकण्याऐवजी स्वतः तिची सूत्रे हाती घेतली आणि आज ही कंपनी देशातील आघाडीच्या टायर उत्पादक कंपन्यांमध्ये समाविष्ट आहे. महसुलाच्या दृष्टीने आज ही देशातील दुसऱ्या क्रमांकाची टायर कंपनी आहे. पहिल्या स्थानावर एमआरएफ आहे. डिसेंबर 2025 च्या एका अहवालानुसार कंपनी दरवर्षी सुमारे 3.17 कोटी टायर तयार करते. विशेषतः ट्रक आणि बसच्या टायरच्या निर्मितीच्या बाबतीत ती आघाडीच्या स्थानावर आहे. महत्त्वाची बाब म्हणजे, सुमारे एक चतुर्थांश महसूल युरोपमधून येतो. सध्याची स्थिती: 25 हजार कोटी रुपयांहून अधिक बाजार भांडवल आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये कंपनीचा महसूल सुमारे 28,471 कोटी रुपये राहिला, जो तिच्या सध्याच्या सुमारे 25 हजार कोटी रुपयांहून अधिक बाजार भांडवलापेक्षा जास्त आहे. कंपनीचा सुमारे 26% महसूल युरोपमधून येतो. सध्या तिचे एकूण 6 कारखाने आहेत, त्यापैकी 5 भारतात, तर एक हंगेरीमध्ये आहे. मात्र, त्यांचा एक कारखाना नेदरलँड्समध्येही होता, ज्यामध्ये जून 2026 मध्ये उत्पादन बंद झाले आहे. 2025 मध्ये अपोलो भारतीय क्रिकेट संघाच्या जर्सीची प्रायोजक बनली. सुमारे अडीच वर्षांचा हा करार 579 कोटी रुपयांचा आहे आणि त्यात 121 द्विपक्षीय तसेच 21 आयसीसी क्रिकेट सामने समाविष्ट आहेत. सुरुवात: उद्योगपती रौनक सिंह यांनी सहकाऱ्यांसोबत मिळून पाया घातला अपोलो टायर्सची 28 सप्टेंबर 1972 रोजी सार्वजनिक मर्यादित कंपनी म्हणून नोंदणी झाली. तिच्या प्रवर्तकांमध्ये उद्योगपती रौनक सिंह, मॅथ्यू टी. मरट्टुकलम आणि जेकब थॉमस यांचा समावेश होता. रौनक सिंह हे फाळणीनंतर पाकिस्तानातील पंजाबमधून आलेले निर्वासित होते. 1975 मध्ये कंपनीचा आयपीओ आला. 1977 मध्ये केरळमधील पेरंब्रा येथे पहिला प्लांट सुरू झाला. नवी पावले : हंगेरीमध्ये पॅसेंजर कार टायरची क्षमता वाढवण्याची योजना कंपनी हंगेरीमध्ये पॅसेंजर कार टायर तयार करण्याची क्षमता वाढवत आहे. या उत्पादनाला याच आर्थिक वर्षाच्या दुसऱ्या सहामाहीत सुरुवात होण्याची अपेक्षा आहे. भारतातील नवी क्षमता आर्थिक वर्ष 2026-27 च्या अखेरपर्यंत कार्यान्वित होऊ लागेल. जुलै 2026 मध्ये जयपूर येथे दुसरे सुपर-प्रीमियम आउटलेट सुरू करण्यात आले आहे. कंपनीने 2050 पर्यंत नेट-झिरो कार्बनचे लक्ष्य ठेवले आहे. धडा… संकटाच्या काळात सर्व दिशांना धावपळ करण्याऐवजी आपल्या मजबूत बाजूवर लक्ष केंद्रित करणे आणि लोकांचा विश्वास जिंकणे आवश्यक आहे. अशा प्रकारचे पुनरागमन ट्रक टायरवर लावला डाव ओंकार कंवर यांनी तोटा असूनही मोठे लक्ष्य ठेवले आणि ट्रक टायरवर लक्ष केंद्रित केले. १९८६ पर्यंत अपोलोचा ट्रक टायर ‘हरक्युलिस’ बाजारात प्रथम क्रमांकावर पोहोचला होता. यामुळे कंपनीला तोट्याच्या काळातून बाहेर पडण्याचा मार्ग मिळाला. वेगवेगळ्या ठिकाणी प्लांट सुरू केले कंवर यांनी युनियनशी सामना करण्यासाठी नवीन प्लांट सुरू केले. १९९१ मध्ये गुजरातमधील लिमडा येथे आणि १९९५ मध्ये प्रीमियर टायर्सच्या अधिग्रहणानंतर कोच्ची येथे तिसरा प्लांट उभारण्यात आला. वादाचा अंत पिता-पुत्रांच्या वादात ओंकार कंवर यांच्या विचारांचा विजय झाला. अनेक व्यवसाय असलेला समूह बनण्याऐवजी कंपनीने अपोलो टायर्सवर लक्ष केंद्रित केले. उत्पादन स्वस्त ठिकाणी नीदरलँड्समध्ये तयार होणाऱ्या ट्रक-बस रेडियल टायर्सचे उत्पादन भारतीय प्लांट्समध्ये हलवले जात आहे. हंगेरीमध्येही विस्तार सुरू आहे. या आव्हानांशी कंपनीने सामना केला सुरुवातीचा तोटा, उत्पादनाचे संकट प्लांट सुरू होताच कंपनी तोट्यात सापडली. 1979 मध्ये ओंकार कंवर यांनी सूत्रे हाती घेतली, तेव्हा कंपनीने अवघ्या दोन वर्षांत आपल्या एकूण निव्वळ संपत्तीपेक्षा जास्त नुकसान सोसले होते आणि उत्पादनातही गंभीर अडचणी होत्या. संप आणि टाळेबंदी अपोलोचे संपूर्ण उत्पादन त्यावेळी पेरम्ब्रा प्लांटवर अवलंबून होते. व्यवस्थापन आणि कामगार संघटनेतील संघर्षामुळे 80च्या दशकात अनेक संप झाले. डिसेंबर 1989 ते 15 जानेवारी 1990 पर्यंत टाळेबंदी होती. पिता-पुत्र वाद 90च्या दशकात रौनक सिंह आणि त्यांचा मुलगा ओंकार कंवर यांच्यात नियंत्रणावरून उघड वाद झाला. रौनक सिंह यांनी अनेक गंभीर आरोप केले. युरोपमध्ये वाढता खर्च, कमकुवत मागणी युरोपमधील वाढता खर्च आणि कमकुवत मागणीमुळे कंपनीला नेदरलँड्समधील एन्सखेडे प्लांट जून 2026 मध्ये बंद करावा लागला. आकडेवारीत कंपनी… – 100हून अधिक देशांमध्ये व्यवसाय करणारी कंपनी. – आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये कंपनीत 17,517 कर्मचारी होते. – एप्रिल-जून 2026 मध्ये 7,398 कोटी रुपयांचा महसूल मिळाला. – आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये कंपनीचा नफा 1,372 कोटी रुपये राहिला. मोठे प्रतिस्पर्धी : देशात सर्वात मोठी स्पर्धा एमआरएफशी आहे. तर युरोपमध्ये अपोलोची स्पर्धा मिशेलिन, कॉन्टिनेंटल आणि ब्रिजस्टोनसारख्या जागतिक दिग्गजांशी आहे. असे पडले नाव : काही स्रोतांमध्ये या कंपनीचे नाव ग्रीक देवता अपोलोच्या नावावरून ठेवण्यात आल्याचे सांगितले जाते, मात्र याची अधिकृत नोंद कुठेही आढळत नाही.



Source link