हैदराबाद2 तासांपूर्वी
- कॉपी लिंक
भारताने एक असा पहिला उपग्रह अंतराळात पाठवला आहे, जो केवळ छायाचित्रे घेऊन पृथ्वीवर पाठवणार नाही, तर त्यांचे विश्लेषणही अंतराळातच करणार आहे. हैदराबादस्थित कंपनी टेकमीटूस्पेसचा एमओआई-1ए उपग्रह स्पेसएक्सच्या ट्रान्सपोर्टर-18 मोहिमेद्वारे रात्री 11:48 वाजता प्रक्षेपित करण्यात आला.
कंपनीचे सीईओ रौनक कुमार सामंतराय यांनी सांगितले की, एआय अनावश्यक डेटा काढून टाकून केवळ उपयुक्त माहिती पृथ्वीवर पाठवू शकेल. उदाहरणार्थ, उपग्रहाने 300 जीबी डेटा गोळा केला आणि त्यातील थोडीच माहिती आवश्यक असेल, तर एआय तोच भाग वेगळा करून पाठवू शकेल.
यामुळे छायाचित्रे आणि डेटा पृथ्वीपर्यंत पाठवण्यासाठी लागणारा वेळ आणि खर्च कमी होईल. कंपनीच्या मते, हा भारताचा पहिला ऑर्बिटल कम्प्युटिंग उपग्रह आहे. अमेरिका, युरोपीय संघ आणि चीननंतर भारत अशी क्षमता असलेला जगातील चौथा देश बनला आहे.
अंतराळातच डेटाची छाननी करणार उपग्रह
सध्या उपग्रहाकडून मिळणारा डेटा आधी पृथ्वीवर पाठवला जातो. त्यानंतर त्याची तपासणी आणि विश्लेषण केले जाते. नव्या उपग्रहामध्ये हे काम अंतराळातच करता येणार आहे.
उदाहरणार्थ, एखाद्या उपग्रहाने 300 जीबी डेटा गोळा केला आणि त्यापैकी केवळ 5 जीबी माहिती उपयोगी असेल, तर एआय आवश्यक डेटाची ओळख करून फक्त तीच माहिती पृथ्वीवर पाठवू शकते. त्यामुळे डेटा हस्तांतरणाचा वेळ आणि खर्च कमी होईल.
पूरग्रस्त भागांपासून शेतीपर्यंत उपयोग
या तंत्रज्ञानाचा वापर पूर, जंगले, पिके, खाण क्षेत्रे तसेच सीमा किंवा जमिनीच्या देखरेखीसाठी केला जाऊ शकतो.
उदाहरणार्थ, पूराच्या परिस्थितीत उपग्रहांच्या छायाचित्रांमधून पाणी किती क्षेत्रात पसरले आहे, हे शोधता येईल आणि त्यानंतर केवळ आवश्यक माहिती पृथ्वीवर पाठवता येईल.
टेकमीटूस्पेसचे संस्थापक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी रौनक कुमार, ज्यांनी 2023 मध्ये कंपनीची सुरुवात केली.
2028 मध्ये अंतराळात डेटा सेंटर उभारण्याची तयारी
कंपनीने 2028 मध्ये अंतराळात मोठे डेटा सेंटर उभारण्याची योजनाही आखली आहे. यासाठी प्रत्येकी 100 किलो वजनाचे आणि अधिक क्षमतेचे उपग्रह पाठवण्याची तयारी सुरू आहे.
यामध्ये मोठ्या संख्येने ग्राफिक्स प्रोसेसर आणि सुमारे 100 टेराबाइट्सची स्टोरेज ठेवण्याची योजना आहे. अनेक उपग्रह जोडून अंतराळातच डेटाचे विश्लेषण करण्याची सुविधा विकसित करण्याचे लक्ष्य आहे.
