Shammi Kapoor Birth Anniversary 2026 Facts; Mumtaz Love Story – Neila Devi

भाऊ राज कपूर यांच्या प्रेयसीकडे सर्वांसमोर किस मागितला

किशोरवयात शम्मी कपूर वडील आणि मोठे भाऊ राज कपूर यांच्या चित्रपटांच्या सेटवर जायचे. एके दिवशी ते बरसात चित्रपटाच्या सेटवर पोहोचले. याच चित्रपटाच्या सेटवर राज कपूर आणि नरगिस यांच्यातील जवळीक वाढली होती. तेव्हा शम्मी कपूर यांचे वय साधारण १५-१६ वर्षे होते. ते नरगिस यांना भेटण्यासाठी त्यांच्या मेकअप रूममध्ये गेले, तेव्हा त्या तिथे उदास बसल्या होत्या.

शम्मी कपूर यांनी त्याचे कारण विचारले, तेव्हा उत्तर मिळाले- ‘माझी इच्छा आहे की राजसाहेबांच्या पुढच्या आवारा चित्रपटात मला नायिका म्हणून घेतले जावे.’

शम्मी यांनी लगेच सांगितले- ‘मी जाऊन त्यांच्याशी बोलतो.’

नरगिस यांनी त्यांना थांबवत म्हटले- ‘नाही, अडचण राजसाहेबांची नाही. त्यांनाही हेच हवे आहे, पण माझ्या घरच्यांना मला राजसाहेबांसोबत काम करावे असे वाटत नाही.’

खरं तर, नरगिस आणि राज कपूर यांच्या जवळिकीची चर्चा पसरत होती; मात्र नरगिस यांच्या कुटुंबीयांना त्याचा आक्षेप होता. राज कपूर यांचे कृष्णा कपूर यांच्याशी आधीच लग्न झाले होते आणि त्यांना मुलेही होती.

राज कपूर आणि नरगिस यांनी ‘आग’, ‘अंदाज’, ‘बरसात’ यांसारख्या अनेक हिट चित्रपटांमध्ये एकत्र काम केले होते.

शम्मी कपूर यांनी पुन्हा विचारले- ‘तुमच्या घरच्यांना काय आक्षेप आहे?’

उत्तर मिळाले- ‘महबूब साहेब (राज कपूर-नरगिस यांच्यासोबत ‘अंदाज’ चित्रपट बनवणारे दिग्दर्शक) मला मुलगी मानतात. त्यांनीही स्पष्टपणे सांगितले की, मी ‘आवारा’ करू नये. तुम्ही प्रार्थना करा की या चित्रपटात मी नायिका बनू.’

यावेळी शम्मी कपूर यांनी खोडकरपणे विचारले- ‘आणि मला काय मिळेल?’

नरगिस हसत म्हणाल्या- ‘जर मी नायिका झाले, तर तुला गोडशी किस देईन.’

चित्रपट बरसात बनवायला अनेक महिने लागले. आणि काळाच्या ओघात हे वचन नरगिस आणि शम्मी कपूर दोघांच्याही मनातून उतरले. १९४९ मध्ये चित्रपट बरसात प्रदर्शित झाला आणि त्यानंतर काही महिन्यांनी चित्रपट आवारा सुरू झाला. हा चित्रपट महबूब खान दिग्दर्शित करणार होते, पण त्यांना नरगिसला चित्रपटात घ्यायचे नव्हते. तसेच या चित्रपटात अशोक कुमार आणि दिलीप कुमार नायक असावेत, अशी त्यांची इच्छा होती. राज कपूर यांनी त्यांचे म्हणणे मानण्यास नकार दिला आणि स्वतः नायकाची भूमिका करण्यासोबतच चित्रपटाचे दिग्दर्शन करण्याचा निर्णय घेतला. राज कपूर निर्माते-दिग्दर्शक झाल्यावर आवारा चित्रपटात नरगिसला नायिका बनवण्यात आले.

चित्रपट आवाराचे पोस्टर.

चित्रपटाचे चित्रीकरण आरके स्टुडिओमध्ये सुरू झाले. एके दिवशी शम्मी कपूर सेटवर पोहोचले. अचानक त्यांना नरगिसने ४ वर्षांपूर्वी दिलेले वचन आठवले.

शूटिंगच्या ब्रेकमध्ये शम्मी कपूर यांनी सर्वांसमोर नरगिस यांना वचनाची आठवण करून देत म्हटले- ‘तुम्हाला आठवतंय का, तुम्ही मला काय वचन दिलं होतं? तुम्ही म्हटलं होतं की, जर तुम्ही आवारा चित्रपटाची नायिका बनलात, तर मला किस द्याल.’

नरगिस लाजत हसल्या आणि कॅमेऱ्याच्या मागे लपल्या. त्यांनी हे वचन १६ वर्षांच्या मुलासारखे दिसणाऱ्या शम्मी कपूर यांना दिले होते, पण आता ते तरुण झाले होते.

सगळे हसत होते, तेव्हा शम्मी कपूर पुन्हा म्हणाले- ‘यांनी वचन दिलं होतं, ते पूर्ण करावंच लागेल.’

राज कपूर जवळच उभे होते. ते म्हणाले- ‘बोलणं तर बरोबर आहे.’

यावर नरगिस लाजत म्हणाल्या- ‘तेव्हाची गोष्ट वेगळी होती, तेव्हा हा मुलगा होता.’

यावर शम्मी कपूर म्हणाले- ‘काहीतरी द्यावंच लागेल.’

नरगिस यांनी पुन्हा विचारले- ‘बरं, सांगा काय हवंय?’

उत्तर मिळाले- ‘मला ग्रामोफोन हवा आहे.’

तेव्हा ग्रामोफोन असणे ही मोठी गोष्ट होती. देशात त्याची मोजकीच दुकाने होती आणि काही मोजक्या श्रीमंतांकडेच तो असायचा.

नरगिस यांनी लगेच ड्रायव्हरला बोलावले आणि स्वतः सोबत जाऊन शम्मी कपूर यांना ग्रामोफोन व अनेक रेकॉर्डिंग्ज खरेदी करून दिली. तेव्हापासून शम्मी कपूर यांना पाश्चात्त्य संगीताची आवड निर्माण झाली. हा किस्सा शम्मी कपूर यांच्या जवळचे असलेले रूमी जाफरी यांनी दैनिक भास्करला सांगितला होता.

नरगिस यांच्यासोबत शम्मी कपूर यांचा फोटो.

किस्सा-3

कॉलेजमध्ये मन रमले नाही, म्हणून घरी येऊन पृथ्वीराज कपूर यांना म्हणाले- उद्यापासून कॉलेजला जाणार नाही

शाळा संपल्यानंतर शम्मी कपूर यांचा प्रवेश रामनारायण महाविद्यालयात करून देण्यात आला, पण तोपर्यंत शम्मी कपूर यांना रंगभूमीची आवड निर्माण झाली होती. काही आठवड्यांनंतर एके दिवशी शम्मी कपूर महाविद्यालयातून मध्येच घरी परतले आणि वडिलांना म्हणाले- ‘मी महाविद्यालय सोडलं आहे, उद्यापासून जाणार नाही.’

पृथ्वीराज कपूर यांनी ऐकताच म्हटलं- ‘काही हरकत नाही बेटा, उद्यापासून महाविद्यालयात ये.’

१९४८ मध्ये शम्मी कपूर यांनी रंगभूमीवर पूर्ण लक्ष केंद्रित केले. त्यांना महिन्याला ५० रुपये मिळत होते. ते थिएटरच्या चित्रपटांमध्ये ज्युनिअर आर्टिस्ट म्हणूनही काम करू लागले. ते ४ वर्षे रंगभूमीशी जोडलेले राहिले आणि त्यांचा पगार महिन्याला ३०० रुपयांपर्यंत पोहोचला.

१९५३ मध्ये आलेल्या जीवन ज्योती या चित्रपटातून त्यांनी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले. तोपर्यंत मोठे भाऊ राज कपूर स्टार बनले होते. प्रत्येक जण शम्मी कपूर यांना राज कपूर यांचे भाऊ आणि पृथ्वीराज कपूर यांचे पुत्र म्हणूनच ओळखत असे.

पहिल्या चित्रपटातून विशेष ओळख मिळाली नाही. त्यानंतर शम्मी कपूर बालपणीची मैत्रीण नूतनसोबत ‘लैला मजनू’ (1953) या चित्रपटात दिसले. एकत्र काम करताना दोघेही एकमेकांना पसंत करू लागले, मात्र नूतनच्या आईने तिला शिक्षणासाठी स्वित्झर्लंडला पाठवले, त्यामुळे दोघांचे नाते तुटले.

नूतनसोबत काढलेले शम्मी कपूर यांचे छायाचित्र.

किस्सा- 4

मधुबालाने बारीक म्हटले, म्हणून दारू प्यायला सुरुवात केली

शम्मी कपूर यांच्या कारकिर्दीतील दुसरा चित्रपट रेल का डिब्बा होता, ज्यात त्यांनी मधुबाला यांच्यासोबत काम केले. त्या काळात मधुबाला स्टार मानल्या जात होत्या, तर शम्मी कपूर चित्रपटसृष्टीत नवखे होते. एके दिवशी शूटिंगदरम्यान शम्मी कपूर यांचे सडपातळ शरीर पाहून मधुबाला म्हणाल्या- ‘तुम्ही इतके बारीक आहात की मी तुमची नायिका वाटतच नाही, काहीतरी वेगळेच वाटते. थोडे वजन वाढवा.‘

मधुबालासोबतच्या रेल का डिब्बा चित्रपटातील शम्मी कपूर यांचे छायाचित्र.

बीबीसीशी संवाद साधताना शम्मी कपूर यांनी सांगितले की, मधुबाला यांचे हे बोलणे ऐकून त्यांना वाईट वाटले. लवकर वजन वाढवण्यासाठी त्यांनी बीअर प्यायला सुरुवात केली. ही युक्ती कामी आली आणि शम्मी कपूर यांचे वजन अचानक वाढू लागले.

किस्सा- 5

वयाच्या 23व्या वर्षी आपल्यापेक्षा एक वर्षाने मोठ्या गीता बाली यांच्यावर प्रेम जडलं, लग्न करण्यासाठी रात्री उशिरा मंदिरात पोहोचले

शम्मी कपूर रानीखेतमध्ये ‘रंगीण रातें’ चित्रपटाचे चित्रीकरण करत होते. या चित्रपटात त्यांचे वडील पृथ्वीराज कपूर आणि भाऊ राज कपूर यांच्या सहकलाकार राहिलेल्या गीता बाली यांनीही कॅमिओ भूमिका केली होती. शम्मी कपूर यांनी गीता बाली यांच्यासोबत चित्रीकरण केले, तेव्हा एकत्र राहता राहता त्यांना त्यांच्यावर प्रेम जडले. ते वारंवार गीतांना प्रपोज करत, पण वयाने मोठ्या असलेल्या गीता प्रत्येक वेळी नकार देत. त्यावेळी शम्मी कपूर अवघे 23 वर्षांचे होते.

23 ऑगस्ट 1955 रोजी शम्मी यांनी पुन्हा प्रपोज केले. यावेळी गीता यांनी उलट उत्तर दिले- ‘ठीक आहे, चला लग्न करूया, पण लग्न आजच होईल. आता नाही तर कधीच नाही.’

शम्मी कपूर सातव्या आसमंतात होते. ते लगेच मित्र जॉनी वॉकर यांच्याकडे गेले. जॉनी यांनी काही काळापूर्वीच अभिनेत्री शकीला हिच्याशी पळून जाऊन लग्न केले होते. जॉनी यांना पद्धत विचारल्यावर ते म्हणाले- ‘मी मुस्लिम आहे, मशिदीत गेलो आणि निकाह केला. तुम्हाला तर मंदिरात जावे लागेल.’

शम्मी कपूर गीता यांच्यासोबत मलबार हिल्स येथील बाणगंगा मंदिरात पोहोचले, तेव्हा मंदिराचे दरवाजे बंद झाले होते. पंडितजी म्हणाले- ‘उद्या सकाळी या.’

शम्मी, गीताला घेऊन माटुंगा येथील घरी पोहोचले आणि रात्र अस्वस्थपणे जागून काढली.

२४ ऑगस्ट १९५५ रोजी पहाटे ४ वाजताच शम्मी गीताला घेऊन त्याच मंदिरात पोहोचले. मंदिराचे दरवाजे उघडले आणि पंडितजींनी दोघांचा विवाह सुरू केला. पंडितजींनी जेव्हा वराने वधूच्या भांगात कुंकू भरावे असे सांगितले, तेव्हा दोघेही एकमेकांकडे पाहू लागले. कोणतीही तयारी न करता आल्यामुळे ते कुंकू घेऊन आले नव्हते. अशा वेळी गीताने आपल्या पर्समधून लाल लिपस्टिक काढली आणि शम्मींनी तिच्या भांगात ती भरली. शम्मी घाबरले होते की घरचे या घाईघाईत झालेल्या लग्नाला स्वीकारतील की नाही; पण पृथ्वीराज कपूर यांनी कोणतीही नाराजी न दाखवता दोघांचे स्वागत केले.

लग्नानंतर शम्मी कपूर यांनी तुमसा नहीं देखा (१९५७), दिल देके देखो (१९५९) आणि जंगली (१९६१) यांसारख्या चित्रपटांमधून स्टारडम मिळवले. जंगलीमधील ‘याहू… चाहे कोई मुझे जंगली करे’ हे गाणे खूप गाजले.

गीता बाली आणि शम्मी कपूर यांच्या लग्नातून त्यांना दोन मुले झाली, मात्र १९६५ मध्ये गीता बाली यांचे देवीच्या आजारामुळे निधन झाले. त्या केवळ ३४ वर्षांच्या होत्या.

दुसऱ्या मुलाच्या जन्माच्या वेळी काढलेला गीता बाली आणि शम्मी कपूर यांचा फोटो.

किस्सा- 6

मुमताजने प्रपोजल नाकारले, शेवटच्या भेटीत म्हणाले- माझ्याकडे मोजकेच दिवस उरले आहेत

तिसरी मंजिल, कश्मीर की कली यांसारख्या चित्रपटांमुळे शम्मी कपूर आघाडीचे अभिनेते बनले. त्यानंतर १९६८ साली ब्रह्मचारी चित्रपट आला. या चित्रपटात त्यांच्यासोबत १८ वर्षांच्या मुमताजला भूमिका देण्यात आली. या चित्रपटातील आज कल तेरे मेरे प्यार के चर्चे…, दिल के झरोके में…, चक्के पे चक्का, चक्के पे गाडी ही गाणी खूप गाजली.

एकत्र काम करताना शम्मी कपूर आणि मुमताज एकमेकांना पसंत करू लागले. शम्मी कपूर यांनी त्यांना लग्नाचा प्रस्तावही दिला; मात्र त्यासोबत अट ठेवली की कपूर कुटुंबाशी जोडले गेल्यानंतर त्यांना चित्रपटांमध्ये काम करणे बंद करावे लागेल. मुमताज नुकत्याच चित्रपटसृष्टीत आल्या होत्या आणि कुटुंबाची जबाबदारीही त्यांच्यावर होती. अशा परिस्थितीत मुमताज यांनी त्यांचा प्रस्ताव नाकारला.

काही वर्षांनंतर २७ जानेवारी १९६९ रोजी शम्मी कपूर यांनी बालपणीची मैत्रीण आणि भावनगर संस्थानच्या गोहिल राजघराण्यातील राजकुमारी नीला देवी यांच्याशी विवाह केला. नीला त्यांच्यापेक्षा १० वर्षांनी लहान होत्या. या विवाहातून त्यांना अपत्य झाले नाही.

नीला देवी यांच्यासोबत शम्मी कपूर यांचा फोटो.

वर्षे लोटली आणि मुमताज यांनी लग्न करून परदेश गाठला. अनेक वर्षांनंतर जेव्हा त्या भारतात परतल्या, तेव्हा २०१० मध्ये एका संध्याकाळी त्यांना नीला देवी यांचा फोन आला. त्यांनी सांगितले की, शम्मी कपूर यांना मुमताज यांनी त्यांच्या वाढदिवसाच्या पार्टीला यावे असे वाटते.

उत्तर मिळाले- ‘मी नक्की येईन.’

त्या पार्टीत पोहोचताच त्यांनी पाहिले की, शम्मी कपूर दारू पीत होते. शम्मी कपूर यांची प्रकृती अनेक महिन्यांपासून खालावत असल्याची माहिती चित्रपटसृष्टीशी संबंधित प्रत्येक व्यक्तीला होती.

मुमताज त्यांच्या जवळ गेल्या आणि म्हणाल्या- ‘तुमची प्रकृती ठीक नसेल, तर तुम्ही दारू का पीत आहात?’

शम्मी कपूर यांनी उत्तर दिले- ‘मी आता फार दिवस जगणार नाही.’

मुमताज यांना त्याच दिवशी समजले की शम्मी कपूर आता फक्त काही महिन्यांचेच सोबती आहेत. त्या भावुक झाल्या आणि म्हणाल्या- ‘तुम्ही पिऊ शकता. स्वतःचा आनंद घ्या.’

काही वेळाने मुमताज तिथून निघून गेल्या. जाताना फक्त एवढेच म्हणाल्या- ‘स्वतःची काळजी घ्या.’

काही महिन्यांनंतर १४ ऑगस्ट २०११ रोजी शम्मी कपूर यांचे निधन झाले.

शम्मी कपूर यांच्याशी संबंधित या गोष्टीही वाचा-

• शम्मी कपूर यांनी 1953 ते 2011 या सुमारे 58 वर्षांच्या कारकिर्दीत 100 हून अधिक चित्रपटांमध्ये काम केले.
• 1953 मध्ये जीवन ज्योती या चित्रपटातून पदार्पण केले आणि 1957 मध्ये तुमसा नहीं देखा या चित्रपटातून पहिले मोठे यश मिळवले.
• 1961 मध्ये जंगली चित्रपटामुळे सुपरस्टार बनले. ‘याहू…चाहे कोई मुझे जंगली कहे’ हे गाणे त्यांची ओळख बनले.
• आपल्या ऊर्जावान नृत्यशैली, रोमँटिक अंदाज आणि स्टाइलसाठी ते सर्वाधिक प्रसिद्ध झाले. त्यांना भारताचे एल्विस प्रेस्ली म्हटले जाते.
• 1960 च्या दशकात ते हिंदी सिनेमातील सर्वाधिक लोकप्रिय रोमँटिक नायकांपैकी एक होते. जंगली, प्रोफेसर, कश्मीर की कली, जानवर, तीसरी मंजिल, ब्रह्मचारी आणि एन इवनिंग इन पेरिस हे त्यांचे प्रमुख हिट चित्रपट ठरले.
• 1969 मध्ये ब्रह्मचारीसाठी सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा पहिला फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला. 1983 मध्ये विधातासाठी सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्याचा फिल्मफेअर पुरस्कार जिंकला. 1995 मध्ये फिल्मफेअर जीवनगौरव पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
• अभिनयाव्यतिरिक्त मनोरंजन (1974) आणि बंडलबाज (1976) यांसारख्या चित्रपटांचे दिग्दर्शनही केले.
• 2011 मध्ये प्रदर्शित झालेला रॉकस्टार हा त्यांचा शेवटचा चित्रपट ठरला. यात त्यांचा पुतण्या रणबीर कपूर प्रमुख भूमिकेत होता.
• शम्मी कपूर हे भारतातील इंटरनेटच्या सुरुवातीच्या समर्थकांपैकी एक होते आणि इंटरनेट यूजर्स कम्युनिटी ऑफ इंडियाचे संस्थापक-अध्यक्ष बनले.