आजचे एक्सप्लेनर:तुम्ही सोने खरेदी करावे किंवा परदेशात फिरायला जावे हे पंतप्रधानांना का नको; मागील आवाहनामुळे सोन्याची खरेदी 20% कमी झाली होती

पंतप्रधान मोदींनी 4 महिन्यांत दुसऱ्यांदा सोने न खरेदी करण्याचे आवाहन केले आहे. किर्गिस्तान दौऱ्यादरम्यान इंस्टाग्राम रील बनवून ते म्हणाले – जर गरज नसेल तर सोने खरेदी करू नये. त्यांनी 10 मे रोजीही सोने न खरेदी करणे, कमी तेल खाणे आणि परदेशात फिरायला न जाणे यांसारखी 7 आवाहनं केली होती. शेवटी पंतप्रधान मोदींना तुम्ही सोने खरेदी करू नये किंवा परदेशात फिरायला जाऊ नये असे का वाटते, यामुळे देशाला काय फायदा; यामागची संपूर्ण कहाणी आजच्या एक्सप्लेनरमध्ये… प्रश्न-1: पंतप्रधान मोदींना तुम्ही सोने खरेदी करू नये असे का वाटते? उत्तरः पंतप्रधान मोदींनी हे आवाहन देशाचे डॉलर वाचवण्यासाठी केले आहे… गुंतवणूक सल्ला देणारी कंपनी केडिया ॲडव्हायझरीचे संस्थापक अजय केडिया सांगतात, ‘सोन्याच्या खरेदीचा आणि परदेश प्रवासाचा परिणाम भारतात डॉलरच्या मागणीवर होतो. सोन्याची आणि प्रवासाची मागणी कमी झाल्याने डॉलरची मागणी कमी होते आणि रुपया मजबूत होतो. भारताचे चालू खाते मजबूत होते. जगात सुरू असलेल्या अस्थिरतेमुळे कच्च्या तेलाचे आणि खतांचे दर वाढत आहेत, ज्यासाठी भारताला अधिक डॉलरची गरज आहे.’ कच्चा तेल, इलेक्ट्रॉनिक्स, मशीनरी यांसारख्या आवश्यक वस्तूंची आयात कमी केल्याने किंवा थांबवल्याने देशाच्या दैनंदिन आणि आर्थिक स्थितीवर थेट परिणाम होईल. पण सोन्याच्या बाबतीत असे नाही. एकदा सोने खरेदी केल्यावर ते तिजोरीत पडून राहते, जे फक्त नफा कमावण्यासाठी किंवा वाईट काळात उपयोगी पडते. म्हणूनच पंतप्रधान मोदींनी अनावश्यक सोने खरेदी न करण्याचे आवाहन केले आहे. प्रश्न-२: पंतप्रधान मोदींनी यापूर्वीही आवाहन केले होते, तेव्हा काय परिणाम झाला? उत्तरः साडेतीन महिन्यांपूर्वी १० मे रोजी तेलंगणातील एका रॅलीतही पंतप्रधान मोदींनी लोकांना सोने खरेदी न करण्याचे आवाहन केले होते. ते म्हणाले होते, ‘एक काळ असा होता, जेव्हा संकट आल्यावर देशहितासाठी लोक सोने दान करत असत. आज दानाची गरज नाही, पण देशहितासाठी आपल्याला हे ठरवावे लागेल की वर्षभरात घरात कोणताही कार्यक्रम असला तरी आपण सोन्याचे दागिने खरेदी करणार नाही.’ या आवाहनानंतर आणि सोन्याच्या दरात वाढ झाल्यामुळे भारतीय सोन्याच्या आयातदारांनी परदेशातून सोन्याची खरेदी कमी केली. जानेवारीमध्ये सुमारे 100 टन सोने खरेदी करण्यात आले, जे जूनमध्ये घटून सुमारे 20 टनांवर आले. जुलै आणि ऑगस्टचे सरकारी आकडेवारी अद्याप जाहीर झालेली नाही. मात्र, बाजारातील अंदाजानुसार जुलैमध्ये सुमारे 45 टन सोन्याची आयात झाली आहे. प्रश्न-३: भारतीय सोने खरेदी करणे का थांबवत नाहीत? उत्तरः गेल्या ४ आठवड्यांत सोन्याने पुन्हा वेग पकडला आणि दर १२ हजार रुपयांपर्यंत वाढले. याची काही परदेशी कारणे आहेत. उदाहरणार्थ- डॉलर कमकुवत होणे, अमेरिकन बाँडवर कमी नफ्याची अपेक्षा आणि जगभरातील केंद्रीय बँकांकडून सतत सोन्याची खरेदी. एक घरगुती कारण देखील आहे- लोक पुन्हा दागिने खरेदी करत आहेत, सणासुदीच्या हंगामामुळे सराफा व्यावसायिक स्टॉक भरत आहेत आणि ज्वेलरी निर्मात्यांना जास्त ऑर्डर मिळत आहेत. एवढ्या तेजीनंतरही भारतीय सोने खरेदी करणे सोडत नाहीत. याची २ मोठी कारणे आहेत… प्रश्न-4: सरकारने स्वतःही सोन्याची खरेदी वाढवली आहे का? उत्तरः नाही, गेल्या 5 महिन्यांपासून RBI च्या परकीय चलन साठ्यातील सोन्याचा साठा 880.52 वर स्थिर आहे. याची किंमत सुमारे 11 लाख कोटी रुपये आहे. हा भारताचा आतापर्यंतचा सर्वाधिक सोन्याचा साठा आहे आणि यासह भारत जागतिक सोन्याच्या साठ्याच्या क्रमवारीत 8व्या स्थानावर आहे. मात्र, यापूर्वी RBI ने सातत्याने सोने खरेदी केले. 2021 ते 2025 दरम्यान RBI ने 185 टन सोने खरेदी केले. गेल्या 10 वर्षांत सोन्याचा साठा 560 टनांवरून 880.52 टन झाला आहे, म्हणजेच 57% वाढ झाली आहे. सध्या भारताच्या एकूण परकीय चलन साठ्यात सोन्याचा वाटा 15.3% आहे, जो गेल्या वर्षाच्या तुलनेत 5% जास्त आहे. फक्त भारतच सोने खरेदी करत आहे असे नाही, तर चीन, ब्राझील, तुर्कस्तान, पोलंड यांसारख्या अनेक देशांच्या मध्यवर्ती बँका सोन्याचा साठा वाढवत आहेत… प्रश्न-5: पंतप्रधान मोदींना तुम्ही परदेशात जाऊ नये असं का वाटतं? उत्तरः पंतप्रधान मोदींचं हे आवाहन देखील थेट डॉलर आणि परकीय गंगाजळी वाचवण्याशी संबंधित आहे… जर भारतीयांनी सुट्टी घालवण्यासाठी, फिरण्यासाठी किंवा डेस्टिनेशन वेडिंगसाठी परदेशाऐवजी भारतातच कुठेतरी जाणे निवडले, तर डॉलर किंवा परदेशी चलनाच्या स्वरूपात परदेशात खर्च होणारे पैसे भारताच्या अर्थव्यवस्थेला चालना देतील. यासोबतच स्थानिक रोजगार निर्माण होईल आणि हॉटेल्स, टॅक्सी एजन्सींना फायदा होईल.



Source link