महाराष्ट्रातील सोलापूर जिल्ह्यातील तुळशी गावातील पाण्याच्या टंचाईने त्रस्त झालेले ग्रामस्थ गाव विक्रीला काढत आहेत. यासाठी त्यांनी एक फलकही लावला आहे. मात्र गावाची किंमत केवळ पाणी एवढीच ठेवण्यात आली आहे. या फलकावर अन्याय आणखी किती काळ सहन करायचा, असेही लिहिले आहे. माढा तालुक्यातील तुळशी गावाची लोकसंख्या सुमारे ७ हजार आहे. अपूर्ण सीना-माढा उपसा सिंचन प्रकल्पामुळे हे गाव अनेक वर्षांपासून टँकरवर अवलंबून आहे. ग्रामस्थांचा दावा आहे की, गावाजवळून कालवे जातात. असे असूनही त्यांना पाणी मिळत नाही. यावर्षी गावात कमी पाऊस झाल्याने संकट आणखी वाढले आहे. दरम्यान, राज्य सरकारने २६ सप्टेंबर रोजी राज्यातील ३५८ पैकी २६५ तालुक्यांमध्ये दुष्काळ जाहीर केला आहे. तसेच मदत पॅकेजची घोषणाही केली आहे. २६ वर्षांपासून खोदकामाचे काम अपूर्ण तुळशीचे सरपंच शरद मोरे यांनी सांगितले, “गावात दरवर्षी पाण्याची टंचाई असते. ‘गाव विक्रीसाठी, किंमत-पाणी’ असा फलक लावून सरकारचे लक्ष या समस्येकडे वेधण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे.” मोरे यांनी यापूर्वी सांगितले होते की, सीना-माढा योजनेच्या 7व्या आणि 8व्या आउटलेटजवळील सुमारे 800 मीटर खोदकामाचे काम 26 वर्षांपासून अपूर्ण आहे. हे काम पूर्ण झाल्यास तुळशीची पाण्याची समस्या कायमची दूर होऊ शकते. निदर्शनांनंतर आंदोलन तीव्र करण्याचा इशारा पाण्याच्या मागणीसाठी ग्रामस्थांनी 14 सप्टेंबर रोजी उपोषण सुरू केले होते. त्यानंतर त्यांनी माढा तहसील कार्यालयाबाहेर थाळी-नाद अर्थात भांडी वाजवून निदर्शने केली. समस्येचे निराकरण न झाल्यास आंदोलन आणखी तीव्र करण्याचा इशारा ग्रामस्थांनी दिला आहे. मोरे म्हणाले, “गाव विक्रीसाठी” असा फलक लावणे हा आमच्या पाण्याच्या समस्येकडे सरकारचे लक्ष वेधून घेण्यासाठी केलेला प्रतीकात्मक निषेध आहे. पाणी मिळेपर्यंत आमचे आंदोलन सुरूच राहील. जल जीवन मिशनचे कामही प्रभावी नाही जल जीवन मिशनअंतर्गत काम करण्यात आल्याचे ग्रामस्थांनी सांगितले. मात्र, स्थानिक जलस्रोत आटल्याने ही योजना प्रभावी ठरली नाही. तुळशीत 14 तलाव आणि विहिरी पूर्णपणे कोरड्या पडल्या आहेत. ग्रामस्थांचे म्हणणे आहे की, त्यात पाणी भरल्यास पिण्याच्या आणि सिंचनाच्या पाण्याची कमतरता मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकते. ग्रामस्थांनुसार, यासाठीचा प्रस्ताव आणि अंदाजपत्रक आधीच तयार करण्यात आले आहे. पाण्याच्या कमतरतेमुळे शेती आणि पशुपालनावर परिणाम तुळशीतील बहुतांश लोक शेती आणि पशुपालनाशी संबंधित आहेत. पाण्याच्या संकटाचा त्यांच्या उपजीविकेवर वाईट परिणाम झाला आहे. ग्रामस्थांनुसार, या संकटाचा परिणाम लोकांच्या वैयक्तिक आयुष्यावरही झाला आहे. गावातील सुमारे 350 तरुणांचे विवाह होऊ शकलेले नाहीत. मोरे यांनी दावा केला की, कोणतेही कुटुंब त्यांना आपल्या मुली देण्यास तयार नाही. योजनांच्या घोषणांनंतरही तोडगा नाही ग्रामस्थांनी सांगितले की, त्यांनी प्रशासनाला अनेक वेळा निवेदने दिली आणि आंदोलने केली. तरीही पाण्याच्या समस्येवर कायमस्वरूपी तोडगा निघालेला नाही. 2024 मध्ये कृष्णा व्हॅली डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशनने तुळशी आणि आसपासच्या दुष्काळग्रस्त गावांना सीना-माढा लिफ्ट इरिगेशन योजनेद्वारे पाणी देण्यास मंजुरी दिली होती. या गावांमध्ये बावी, परितेवाडी, कुर्डू, पिंपळखुंटे, अंबाड आणि अंजनगाव यांचाही समावेश आहे. योजनेसाठी तिसरी सुधारित प्रशासकीय मान्यता सादर करण्याचे निर्देशही जारी करण्यात आले होते. बंद पाइपलाइनद्वारे पाणीपुरवठ्याची योजना यावर्षी जानेवारीत तुळशी येथील भवानी परकोलेशन टँकपर्यंत सीना-माढा योजनेतून बंद पाइपलाइनद्वारे पाणीपुरवठा करण्यासाठी २०२५-२६ मध्ये ९० लाख रुपये मंजूर केल्याची घोषणा करण्यात आली होती. घोषणेनुसार, या कामामुळे गावातील पिण्याच्या आणि सिंचनाच्या पाण्याची गरज पूर्ण करण्यास मदत झाली असती. मोरे यांनी सांगितले की, DPDC कडून बंद पाइपलाइनसाठी काही रक्कम मंजूर झाल्याची माहिती त्यांना मिळाली आहे. मात्र, आतापर्यंत कोणतेही ठोस पाऊल उचलण्यात आलेले नाही.
Source link
सोलापूर जिल्ह्यातील तुळशी गाव विकण्याचे बोर्ड लावले:किंमत फक्त पाणी; सरपंच म्हणाले- सरकारचे लक्ष वेधून घेण्यासाठीचा प्रतीकात्मक निषेध
