महागाईने त्रस्त असलेल्या सर्वसामान्यांच्या घरगुती बजेटवर आणखी एक भार पडला आहे. महाराष्ट्रात आज, 11 ऑगस्ट 2026 पासून गायीच्या आणि म्हशीच्या दुधाच्या दरात प्रतिलिटर 2 रुपयांनी वाढ झाली आहे. त्यामुळे गायीचे दूध 60 रुपयांवरून 62 रुपये, तर म्हशीचे दूध 76
.
दुधाच्या दरवाढीचा परिणाम केवळ पिशवीतील दूध खरेदीवर होणार नसून दही, ताक, लोणी, पनीर, चीज, तूप, फ्लेवर्ड मिल्क आणि दुधापासून तयार होणाऱ्या मिठाईच्या किमतींवरही होण्याची शक्यता आहे. या दुग्धजन्य पदार्थांच्या दरात सुमारे 10 टक्क्यांपर्यंत वाढ होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
गायीचे दूध 60 वरून 62, म्हशीचे दूध 76 वरून 78 रुपये
नव्या दरांनुसार गायीच्या दुधासाठी आता ग्राहकांना प्रतिलिटर 62 रुपये मोजावे लागतील. यापूर्वी हा दर 60 रुपये होता. त्याचप्रमाणे म्हशीच्या दुधाचा दर 76 रुपयांवरून 78 रुपये प्रतिलिटर करण्यात आला आहे. ही दरवाढ 11 ऑगस्टपासून राज्यभर लागू करण्यात आली आहे. त्यामुळे दररोज दूध खरेदी करणाऱ्या कुटुंबांच्या मासिक खर्चात थोडीशी वाढ होणार आहे. विशेषतः मोठ्या कुटुंबांमध्ये किंवा दररोज अधिक दूध वापरणाऱ्या घरांमध्ये याचा परिणाम अधिक जाणवू शकतो.
दूध महागण्यामागे कारण काय?
दूध उत्पादक आणि प्रक्रिया उद्योगाच्या संघटनेनुसार, दूध उत्पादनापासून ते ग्राहकांपर्यंत पोहोचवण्यापर्यंतचा खर्च सातत्याने वाढत आहे. पशुखाद्य, जनावरांची देखभाल, दूध संकलन, प्रक्रिया, पॅकेजिंग आणि वाहतूक या सर्वच टप्प्यांवरील खर्च वाढल्यामुळे दूध उत्पादक आणि डेअरी उद्योगावर आर्थिक दबाव निर्माण झाला आहे.
विशेषतः वाहतूक खर्च वाढल्याने दूध वितरण व्यवस्थेचा खर्च वाढला आहे. डिझेलच्या किमतीतील वाढीचाही त्यावर परिणाम झाल्याचे संघटनेकडून सांगण्यात आले आहे. त्याचबरोबर दुधाच्या पॅकेजिंगसाठी लागणाऱ्या साहित्याच्या किमतीतही मोठी वाढ झाली आहे.
दूध उत्पादकांना योग्य मोबदला मिळावा आणि दूध प्रक्रिया उद्योगाचा वाढता खर्च भरून काढता यावा, यासाठी दरवाढ करणे आवश्यक असल्याची भूमिका संघटनेने घेतली आहे.
दही, तूप, पनीरही महागणार
दुधाच्या मूळ दरात वाढ झाल्यानंतर त्यापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांच्या किमतींवरही त्याचा परिणाम होणार आहे. त्यामुळे येत्या काही दिवसांत दही, ताक, लोणी, पनीर, चीज, तूप, फ्लेवर्ड मिल्क आणि दुधाच्या मिठाईच्या किमती वाढण्याची शक्यता आहे.
या पदार्थांच्या दरात सुमारे 10 टक्क्यांपर्यंत वाढ होऊ शकते. त्यामुळे श्रावण आणि त्यानंतर येणाऱ्या सण-उत्सवांच्या काळात ग्राहकांच्या खिशावर अतिरिक्त भार पडण्याची शक्यता आहे.
दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ हे भारतीय कुटुंबांच्या दैनंदिन आहाराचा महत्त्वाचा भाग असल्याने या दरवाढीचा परिणाम थेट घरगुती अर्थसंकल्पावर होणार आहे.
काय आहेत नवे दर…
- गायीचे दूध — 62 रुपये प्रतिलिटर
- म्हशीचे दूध — 78 रुपये प्रतिलिटर
- दरवाढ — प्रतिलिटर 2 रुपये
- नवीन दर लागू — 11 ऑगस्ट 2026 पासून
- दही, तूप, पनीर आदी पदार्थ — सुमारे 10 टक्क्यांपर्यंत दरवाढीची शक्यता
यापूर्वीही दुधाच्या दरात वाढ
महाराष्ट्रात याआधीही दुधाच्या दरात वाढ झाली आहे. 2026च्या सुरुवातीला गोकुळ डेअरीने म्हशीच्या दुधाचा दर 74 रुपयांवरून 76 रुपये प्रतिलिटर केला होता. त्यानंतर मार्चमध्ये पुण्यातील किरकोळ दूध विक्रेत्यांनीही दरवाढ केली होती.
आता पुन्हा 11 ऑगस्टपासून प्रतिलिटर 2 रुपयांची वाढ लागू झाल्याने ग्राहकांना दुधासाठी अधिक पैसे मोजावे लागणार आहेत.
दूध भेसळीच्या कारवाईच्या पार्श्वभूमीवर दरवाढ?
दरम्यान, राज्यात गेल्या काही काळात समोर आलेल्या दूध भेसळीच्या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर ही दरवाढ होत असल्याने त्याची चर्चा सुरू झाली आहे. अन्न व औषध प्रशासनाने राज्यातील विविध भागांत दूध भेसळ आणि कृत्रिम दूध निर्मितीविरोधात मोठ्या प्रमाणावर कारवाया केल्या आहेत. धाराशिवमधील एका प्रकरणाच्या तपासादरम्यान राज्यात मोठ्या प्रमाणात संशयित भेसळयुक्त दूध वितरित झाल्याचा संशय तपास यंत्रणेकडून व्यक्त करण्यात आला होता. त्यानंतर जुलैमध्ये राज्यातील काही जिल्ह्यांत झालेल्या कारवाईत कृत्रिम दूध तयार करणारे जाळे उघडकीस आले.
या कारवाईत कृत्रिम दूध तयार करण्यासाठी शॅम्पू, डिटर्जंट, पामतेल यांसारख्या पदार्थांचा वापर केल्याचे समोर आले होते. या प्रकरणांत अनेक जणांना अटकही करण्यात आली. भेसळीच्या घटनांनंतर अन्न व औषध प्रशासनाने दूध संकलनापासून वाहतूक, प्रक्रिया आणि विक्रीपर्यंतच्या संपूर्ण पुरवठा साखळीवर अधिक लक्ष केंद्रित केले आहे. मात्र भेसळीच्या कारवाईमुळे दरवाढ झालेली नाही. महत्त्वाची बाब म्हणजे दूध भेसळीविरोधातील कारवाई आणि सध्याची दरवाढ यांचा थेट संबंध असल्याचे दूध उत्पादक किंवा प्रक्रिया उद्योगाच्या संघटनेने म्हटलेले नाही. दरवाढीचे अधिकृत कारण म्हणून वाढता उत्पादन खर्च, पशुखाद्य व जनावरांच्या देखभालीचा खर्च, वाहतूक आणि प्रक्रिया खर्च तसेच दूध उत्पादकांना योग्य मोबदला देण्याची गरज सांगण्यात आली आहे. त्यामुळे एकीकडे ग्राहकांना सुरक्षित आणि भेसळमुक्त दूध मिळावे यासाठी प्रशासनाकडून कठोर कारवाई सुरू आहे, तर दुसरीकडे शुद्ध दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थांसाठी ग्राहकांना आता अधिक पैसे मोजावे लागणार आहेत.
ग्राहकांच्या बजेटवर दुहेरी परिणाम
दूध ही रोजच्या वापरातील वस्तू असल्याने प्रतिलिटर 2 रुपयांची वाढ किरकोळ वाटत असली तरी महिन्याच्या खर्चात त्याची भर पडणार आहे. त्यातच दही, पनीर, तूप, लोणी आणि मिठाईसारख्या पदार्थांच्या किमती वाढल्यास घरगुती खर्च आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.
त्यामुळे दूध उत्पादकांना योग्य दर मिळावा, डेअरी उद्योगाचा वाढता खर्च भरून निघावा आणि त्याचवेळी ग्राहकांना वाजवी दरात सुरक्षित व गुणवत्तापूर्ण दूध उपलब्ध व्हावे, यातील समतोल साधण्याचे आव्हान सरकार आणि दूध उद्योगासमोर राहणार आहे.
हेही वाचा…
FDAची अॅमेझॉननंतर ब्लिंकिटवर धडक कारवाई:मालाड येथील गोदामाचा परवाना निलंबित; मुंबईत दूध भेसळीचाही पर्दाफाश
अन्न व औषध प्रशासन (FDA) विभागाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी मुंबईत बनावट आणि आरोग्यासाठी घातक अन्नपदार्थांच्या विक्रीवर जोरदार कारवाईचा बडगा उगारला आहे. अमेझॉनच्या प्रकरणानंतर आता ग्राहकांच्या दारात 10 मिनिटांत किराणा पोहोचवणारी प्रसिद्ध कंपनी ‘ब्लिंकिट’ वरही एफडीएने कठोर कारवाई केली आहे. मालाड येथील गोदामातील गंभीर अस्वच्छतेमुळे ब्लिंकिटचा अन्न परवाना पुढील आदेशापर्यंत निलंबित करण्यात आला आहे. तसेच, मुंबई पोलिसांच्या गुन्हे शाखेने दहिसर येथे छापा टाकून नामांकित कंपन्यांच्या नावाने सुरू असलेल्या बनावट दूध कारखान्याचा मोठा पर्दाफाश केला आहे. येथे वाचा संपूर्ण बातमी
