Water crisis in Hyderabad 17 days after monsoon returns; Tanker demand increases by 233 percent

हैदराबादमध्ये मान्सून परतल्यानंतर अवघ्या १७ दिवसांनंतर उन्हाळ्यासारखे जलसंकट उभे राहिले आहे. शहरात साधारणपणे मार्चपासून पाण्याच्या टँकरची मागणी वाढत असते, पण यावेळी ऑक्टोबरमध्येच दररोज ८ हजार टँकर बुक होत आहेत. जल बोर्डाच्या माहितीनुसार, ऑक्टोबरच्या संबंधित कालावधीत ६२,५६५ टँकर बुक झाले आहेत, तर गेल्या वर्षी याच कालावधीत १८,८०६ बुकिंग झाली होती. म्हणजेच मागणीत २३३ टक्के वाढ झाली आहे.

सर्वाधिक फटका वेगाने वाढणाऱ्या निवासी व आयटी परिसरांना बसला आहे. अपार्टमेंट्स, कार्यालये आणि इतर इमारतींची टँकरवरील अवलंबित्व वाढत आहे. भूजल पातळी घटल्याने बोअरवेल कोरडे पडत आहेत. दुसरीकडे, जलाशयांमध्ये कमी झालेले पाणी येणाऱ्या महिन्यांसाठी चिंता वाढवत आहे. जल बोर्डाने लोकांना पाण्याचा वापर २०% कमी करण्याचे आवाहन केले आहे. बेकायदेशीरपणे भूजल काढून विकणाऱ्यांवरही कारवाई सुरू करण्यात आली आहे.

देशातील जलाशय : गेल्या वर्षीपेक्षा २८% कमी पाणी, दक्षिणेत निम्म्यापेक्षा कमी

नवी दिल्ली देशातील प्रमुख जलाशयांमध्ये गत वर्षीच्या तुलनेत २८% पाणी कमी आहे. केंद्रीय जल आयोगानुसार, १७८ जलाशयांत १२३.२ अब्ज घनमीटर पाणी आहे. हे क्षमतेच्या ६७% आहे, तर गेल्या वर्षी ते ९३% होते. म्हणजेच २६% घट झाली आहे. सर्वात गंभीर स्थिती दक्षिण भारतात आहे. आंध्र प्रदेश, कर्नाटक, केरळम, तामिळनाडू व तेलंगणाच्या ५० जलाशयांमध्ये ४२% पाणी आहे.

टंचाई : सिंगूर जलाशयात ११ %पाणी, पाणीपुरवठा ९ नोव्हेंबरपर्यंतच शक्य

हैदराबादला पाणीपुरवठा करणाऱ्या सिंगूर जलाशयातील साठा वेगाने कमी होत आहे. याची क्षमता २९.९१ टीएमसी आहे, पण १७ ऑक्टोबरला यात ३.४१६ टीएमसी पाणी उरले होते. म्हणजेच क्षमतेच्या फक्त ११ टक्के पाणी उरले आहे. अंदाजानुसार, सध्याच्या वेगाने पाणी उपसा सुरू राहिल्यास सिंगूरमधून सामान्य पाणीपुरवठा ९ नोव्हेंबरपर्यंतच शक्य होईल. त्यानंतर विशेष पंपांच्या साहाय्याने पाणी काढून १० डिसेंबरपर्यंत पुरवठा वाढवला जाऊ शकतो.

संकटाचे मोठे कारण : २७%कमी पाऊस, १ वर्षात भूजलपातळी २२.५ फूट खाली

हैदराबादमध्ये यंदा इतका कमी पाऊस झाला की, मान्सूनमुळेही भूजलाची कमतरता भरून निघाली नाही. सप्टेंबरपर्यंत शहरात सरासरी ६२७ मिमी ऐवजी ४५८ मिमी पाऊस झाला. म्हणजेच २७ टक्के कमी पाऊस झाला.

सप्टेंबर २०२५ च्या तुलनेत सप्टेंबर २०२६ मध्ये ग्रेटर हैदराबाद आणि आसपासच्या शहरी भागातील भूजलपातळी सरासरी २२.५ फूट खाली गेली आहे. वेगाने वाढणारे अपार्टमेंट्स, सातत्याने होणारा भूजलाचा उपसा आणि कमी पावसामुळे ही समस्या गंभीर झाली आहे.

काळाबाजार : घरांमध्ये पलंगाखाली बोअरवेल… पाणी चोरी करून विक्री

पाणीटंचाईच्या काळात काही भागात बेकायदेशीर भूजल व्यवसायाचे प्रकरण समोर आले आहे. सुन्नम चेरुवू तलावाच्या आसपासच्या काही घरांमध्ये पलंगाखाली आणि स्वयंपाकघरात बोअरवेल लावल्या होत्या. पाण्याच्या पाइपलाइनद्वारे पाणी साठवणुकीच्या टँकरपर्यंत पोहोचवले जात होते. त्यानंतर ते मोठ्या टँकरमध्ये भरून विकले जात होते.