अमेरिकन स्टार्टअपचा पाऱ्यापासून सोने बनवण्याचा दावा:सध्या अत्यंत कमी प्रमाणात तयार केले; जसे हिऱ्यांचे भाव घसरले, तसे सोनेही स्वस्त होईल का?

सॅन फ्रान्सिस्कोमधील एक स्टार्ट-अप म्हणजे मॅरेथॉन फ्यूजन. त्यांचा दावा आहे की, त्यांनी पार्‍याचे सोन्यात रूपांतर केले आहे. मात्र, कंपनीने प्रयोगात एकूण किती सोने तयार केले, हे सांगितलेले नाही. यामुळेच लोक विचारत आहेत की बाजारात विकता येईल इतके सोने खरोखर तयार होऊ शकेल का? ‘द अटलांटिक’नुसार, ही काही नवीन कल्पना नाही. यापूर्वीही असे प्रयत्न झाले आहेत. मॅरेथॉन फ्यूजनच्या दाव्याचे संपूर्ण सत्य १० सोप्या प्रश्नोत्तरांमधून समजून घेऊया…. प्रश्न १: मॅरेथॉन फ्यूजनने काय दावा केला आहे? उत्तर: मॅरेथॉन फ्यूजनने पार्‍याचे सोन्यात रूपांतर केल्याचे म्हटले आहे. त्यांचा दावा आहे की, ही कामगिरी CERN च्या मागील विक्रमापेक्षा १० पट चांगली आहे. कंपनीने म्हटले आहे की, आता विक्रमी वीज/ऊर्जा निर्माण करण्यासाठी आम्ही सॅन फ्रान्सिस्कोमध्ये एक फ्यूजन रिअॅक्टर उभारत आहोत. CERN ही जगातील सर्वात मोठी अणु प्रयोगशाळा आहे, जिथे विश्वातील मूलभूत कण आणि नियमांवर संशोधन केले जाते. CERN नेही आपल्या ‘लार्ज हॅड्रॉन कोलायडर’मध्ये शिशाच्या कणांची टक्कर घडवून आणताना अनावधानाने सोने तयार केले होते, परंतु ते अत्यंत किरकोळ प्रमाणात तयार झाले होते. प्रश्न २: मॅरेथॉन फ्यूजनला खरे तर सोने का बनवायचे आहे? उत्तर: सोने बनवणे हा मॅरेथॉन फ्यूजनचा मुख्य व्यवसाय नाही, तर तो एका साइड बिझनेससारखा आहे. न्यूक्लियर फ्यूजन हा ऊर्जेचा अत्यंत स्वच्छ आणि अमर्यादित स्रोत आहे, जो भविष्यात कोळसा-पेट्रोलची जागा घेऊ शकतो; मात्र हे तंत्रज्ञान खूपच महाग आहे. कंपनीचे सह-संस्थापक ॲडम रुतकोव्स्की यांच्या मते, फ्यूजनदरम्यान तयार होणाऱ्या सोन्यातून मिळणाऱ्या कोट्यवधी डॉलर्समुळे फ्यूजनच्या प्रचंड खर्चाची भरपाई करता येईल. प्रत्येक धातू किंवा मूलद्रव्याची स्वतःची एक ओळख असते, जी त्याच्या केंद्रकात असलेल्या प्रोटॉनच्या संख्येवरून ठरते. पारद्याच्या केंद्रकात ८० प्रोटॉन असतात. तर सोन्याच्या केंद्रकात ७९ प्रोटॉन असतात. म्हणजेच पारद्यातून फक्त १ प्रोटॉन कमी केला, तर ते आपोआप सोने बनेल. प्रश्न 3: पाऱ्यापासून सोने बनवण्याची प्रक्रिया काय आहे? उत्तर: पायरी 1- कंपनी फ्यूजन अभिक्रियेदरम्यान अतिशय वेगवान न्यूट्रॉनचा मारा पाऱ्यावर करते. वेगवान न्यूट्रॉन पारदाच्या अणूला धडकतो आणि त्याच्या आतील एक न्यूट्रॉन बाहेर काढतो. त्यामुळे पारा बदलून ‘मर्क्युरी-197’ नावाच्या एका तात्पुरत्या आणि किरणोत्सर्गी रूपात परिवर्तित होतो. पायरी 2- मरकरी-197 चे हे रूप जास्त काळ असे राहू शकत नाही. सुमारे 64 तासांच्या आत ते स्वतःला स्थिर करण्यासाठी एक इलेक्ट्रॉन शोषून घेते. इलेक्ट्रॉन शोषताच पाऱ्यातील एक प्रोटॉन बदलून न्यूट्रॉन बनतो. त्यामुळे प्रोटॉनची संख्या 80 वरून कमी होऊन 79 राहते. प्रश्न 4: न्यूक्लियर फ्यूजन तंत्रज्ञान काय आहे आणि ते कसे कार्य करते? उत्तर: न्यूक्लियर फ्यूजन ही अगदी तीच प्रक्रिया आहे, ज्यामुळे सूर्य सतत ऊर्जा निर्माण करतो. यामध्ये हायड्रोजनच्या समस्थानिकांसारख्या दोन अणूंना अतिशय उच्च तापमान आणि दाबाखाली एकत्र जोडले जाते. या संयोगातून मोठ्या प्रमाणात स्वच्छ ऊर्जा निर्माण होते. प्रश्न 5: विज्ञानाच्या मदतीने यापूर्वी प्रयोगशाळेत सोने तयार करण्यात आले आहे का? उत्तर: प्रश्न 6: तंत्रज्ञान यशस्वी झाले, तर एका प्रकल्पात किती सोने तयार होऊ शकते? उत्तर: मॅरेथॉन फ्यूजनच्या 2025 मधील संशोधनपत्रानुसार, 1 गिगावॅट थर्मल पॉवर असलेल्या व्यावसायिक फ्यूजन प्रकल्पातून दरवर्षी सुमारे 2 टन सोने तयार केले जाऊ शकते. प्रश्न 7: या प्रकल्पासमोरील सर्वात मोठे तांत्रिक अडथळे कोणते आहेत? उत्तर: यासमोर 2 मोठे अडथळे आहेत: प्रश्न 8: इतिहासात परिसपत्थराचे गूढ काय राहिले आहे? उत्तर: गेल्या 2,000 वर्षांपासून मानव धातूंचे सोन्यात रूपांतर करण्याचे स्वप्न पाहत आला आहे. असे मानले जात होते की एक असा जादुई दगड आहे, जो कोणत्याही धातूला स्पर्श करताच त्याचे सोन्यात रूपांतर करू शकतो. 1782 मध्ये ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ जेम्स प्राइस यांनी जादुई पावडरच्या साहाय्याने पाऱ्याचे सोन्यात रूपांतर करण्याचा दावा केला. वैज्ञानिकांसमोर त्याचे प्रात्यक्षिक सादर करण्यास सांगितले असता, त्यांनी विष प्राशन करून आत्महत्या केली. दरम्यान, २०व्या शतकात रुडोल्फ हंटर यांनी सूर्याच्या नियमांद्वारे दररोज हजारो डॉलरचे सोने तयार करण्याचा दावा केला; मात्र ते सिद्ध करण्यापूर्वीच त्यांचा मृत्यू झाला. प्रश्न 9: इतर वैज्ञानिक आणि तज्ज्ञ मॅरेथॉनच्या या दाव्याबद्दल काय म्हणत आहेत? उत्तर: प्रश्न 10: प्रयोगशाळेत तयार केलेल्या सोन्यामुळे बाजारातील सोन्याच्या किमती घसरतील का? उत्तर: कृत्रिम हिऱ्यांप्रमाणे सोने तयार करणे स्वस्त नाही. 2025 मध्ये जगभरातील खाणींमधून 3,672 टन सोने काढण्यात आले. जगात एकूण 2,22,600 टन खनन केलेले सोने आधीपासूनच उपलब्ध आहे. मॅरेथॉनच्या अंदाजे 2 टन वार्षिक उत्पादनाचा फारसा परिणाम होणार नाही.



Source link