दीड महिन्यांच्या खंडानंतर मराठवाड्यात पावसाची एंट्री:परभणी-हिंगोलीत जोर, पुढील 3 दिवसांसाठीही हवामान विभागाचा इशारा

मराठवाड्यात गेल्या दीड महिन्यांपासून पावसाने ओढ दिल्यानंतर अखेर अनेक जिल्ह्यांमध्ये वरुणराजाने पुन्हा हजेरी लावली आहे. परभणी, लातूर, हिंगोली, धाराशिव आणि जालना जिल्ह्यांत रात्रीपासून किंवा पहाटेपासून हलका ते मध्यम स्वरूपाचा पाऊस झाला. काही भागांत वादळी वाऱ्यासह पावसाच्या सरी बरसल्याने वातावरणात गारवा निर्माण झाला असून, पावसाची प्रतीक्षा करणाऱ्या शेतकऱ्यांना काहीसा दिलासा मिळाला आहे. मात्र अनेक भागांतील जमिनीची तहान मोठी असल्याने हा पाऊस खरीप पिकांसाठी कितपत उपयुक्त ठरेल, हे पुढील काही तासांत आणि दिवसांत होणाऱ्या पावसावर अवलंबून आहे. दरम्यान, हवामान विभागाच्या ताज्या अंदाजानुसार 20 ते 22 सप्टेंबरदरम्यान मराठवाड्यात वादळी वाऱ्यासह पावसाची शक्यता आहे. मराठवाड्यात खरीप हंगामातील पिकांसाठी सप्टेंबरमधील पाऊस अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. सोयाबीन, कापूस, तूर यासह विविध पिकांना वाढीच्या महत्त्वाच्या टप्प्यावर पाण्याची गरज असताना पावसाने मोठा खंड घेतल्याने अनेक ठिकाणी शेतकऱ्यांची चिंता वाढली होती. काही भागांत पिके कोमेजण्यास सुरुवात झाली होती. त्यामुळे गेल्या काही दिवसांपासून आभाळाकडे डोळे लावून बसलेल्या शेतकऱ्यांना पावसाच्या सरींमुळे काहीसा दिलासा मिळाला आहे. परभणीत जवळपास 40 दिवसांनंतर पावसाची हजेरी परभणी जिल्ह्यात जवळपास 40 दिवसांच्या प्रतीक्षेनंतर पावसाने पुन्हा हजेरी लावली. पहाटेपासून परभणी शहरासह जिल्ह्यातील विविध भागांत पावसाच्या सरी सुरू झाल्या. काही ठिकाणी पावसाची संततधार पाहायला मिळाली. दीर्घकाळ पाऊस नसल्यामुळे जिल्ह्यातील खरीप पिकांची स्थिती चिंताजनक बनली होती. विशेषतः सोयाबीन, कापूस आणि तूर या पिकांना पाण्याची आवश्यकता होती. अशा परिस्थितीत पहाटेपासून सुरू झालेल्या पावसामुळे शेतकऱ्यांच्या आशा पुन्हा जाग्या झाल्या आहेत. या पावसामुळे जमिनीतील ओलावा वाढण्यास मदत होऊ शकते. मात्र आधीच पावसाचा मोठा खंड पडल्याने केवळ हलक्या सरींनी सर्व पिकांना आवश्यक असलेला ओलावा मिळेलच असे नाही. आगामी काळात पावसाचे सातत्य आणि एकूण प्रमाण महत्त्वाचे ठरणार आहे. सध्या मात्र जवळपास 40 दिवसांनंतर पावसाचे आगमन झाल्याने परभणीकरांना उकाड्यापासून काहीसा दिलासा मिळाला असून, ग्रामीण भागातही पावसामुळे वातावरण बदलले आहे. लातूरमध्ये मध्यरात्रीनंतर पावसाच्या सरी; काही भागांत वीजपुरवठा खंडित लातूर शहर आणि परिसरातही दीड महिन्याच्या मोठ्या खंडानंतर पावसाने हजेरी लावली. रात्री सुमारे 1.30 वाजल्यानंतर ढगांच्या गडगडाटासह हलका ते मध्यम स्वरूपाचा पाऊस सुरू झाला. गेल्या काही दिवसांपासून लातूर जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणावर उकाडा जाणवत होता. तापमान आणि वाढत्या उष्णतेमुळे नागरिक त्रस्त झाले होते. अशा परिस्थितीत मध्यरात्रीनंतर आलेल्या पावसाने वातावरणात अचानक बदल झाला. पावसासोबत जोरदार वारे आणि विजांचा कडकडाटही झाला. वादळी वातावरणामुळे शहरातील काही भागांमध्ये वीजपुरवठा खंडित झाल्याची स्थिती निर्माण झाली. पावसामुळे मात्र वातावरणात गारवा आला असून नागरिकांना उकाड्यापासून काहीसा दिलासा मिळाला आहे. हिंगोलीत वादळी वाऱ्यासह पाऊस; सोयाबीनला जीवदान मिळण्याची आशा हिंगोली जिल्ह्यातही रात्रीपासून अनेक भागांत जोरदार पावसाने हजेरी लावली. विजांचा कडकडाट आणि वादळी वाऱ्यासह झालेल्या पावसामुळे दीर्घकाळापासून पावसाची प्रतीक्षा करणाऱ्या शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळाला. गेल्या दीड महिन्यापासून पाऊस नसल्याने हिंगोली जिल्ह्यातील खरीप पिकांवर परिणाम झाला होता. त्यातही सोयाबीन पिकाला मोठा फटका बसला. अनेक ठिकाणी पिके कोमेजू लागली होती. काही शेतांमध्ये पिकांनी माना टाकल्याचे चित्र होते. अशा वेळी रात्रीपासून झालेल्या पावसामुळे पिकांना काही प्रमाणात नवसंजीवनी मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. मात्र पिकांची सध्याची अवस्था आणि जमिनीतील ओलाव्याची कमतरता पाहता पुढील काही दिवसांत पाऊस सुरू राहणे गरजेचे आहे. धाराशिवमध्ये हलक्या सरी; शेतकऱ्यांना मोठ्या पावसाची प्रतीक्षा धाराशिव जिल्ह्यात गेल्या दीड महिन्याहून अधिक काळ पावसाचा मोठा खंड पडला आहे. अनेक भागांमध्ये जमीन पावसाच्या प्रतीक्षेत असताना शेतकरीही चांगल्या पावसाची वाट पाहत आहेत. मध्यरात्री जिल्ह्यात काही भागांत हलक्या स्वरूपाच्या सरी बरसल्या. पावसाचे आगमन झाले असले तरी जमिनीची तहान मोठी असल्याने या पावसाने ती पूर्णपणे भागलेली नाही. त्यामुळे शेतकऱ्यांच्या नजरा आता पुढील पावसाकडे लागल्या आहेत. हलक्या सरींमुळे वातावरणात काहीसा बदल झाला असला तरी खरीप पिकांसाठी समाधानकारक पावसाची गरज कायम आहे. पुढील काही दिवसांत चांगला पाऊस झाला तर पिकांना त्याचा फायदा होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे सध्या झालेला पाऊस हा दिलासा देणारा असला, तरी शेतकऱ्यांची प्रतीक्षा अद्याप संपलेली नाही. जालन्यात दमदार पाऊस; अंबडसह ग्रामीण भागातही पावसाची हजेरी जालना शहर आणि परिसरात अनेक दिवसांच्या खंडानंतर जोरदार पावसाला सुरुवात झाली. दिवसभर ढगाळ वातावरण राहिल्यानंतर शहरात पावसाचा जोर वाढला. जालना तालुक्यासह अंबड तालुक्यातील अनेक गावांमध्येही पावसाने हजेरी लावली. पावसाअभावी रानातील खरीप पिके करपू लागल्याने शेतकरी चिंतेत होते. विशेषतः पिकांच्या वाढीसाठी आवश्यक असलेल्या ओलाव्याचा अभाव जाणवत होता. त्यामुळे झालेल्या पावसामुळे पिकांना काही प्रमाणात दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे. जालना परिसरात झालेला पाऊस किती काळ टिकतो आणि पुढील दिवसांत पावसाचे सातत्य राहते का, याकडे शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे. मराठवाड्यात आणखी पावसाची शक्यता दरम्यान, भारत हवामान विभागाच्या 18 सप्टेंबरच्या ताज्या उपविभागीय अंदाजानुसार 20, 21 आणि 22 सप्टेंबर रोजी मराठवाड्यात काही भागांत मेघगर्जनेसह वादळी पावसाची शक्यता आहे. 18 आणि 19 सप्टेंबरसाठी मराठवाड्यासाठी स्वतंत्र इशारा देण्यात आलेला नसला तरी त्यानंतर पावसाच्या हालचालीत वाढ होण्याची शक्यता हवामान विभागाने दर्शवली आहे. मध्य महाराष्ट्रातही 20 ते 22 सप्टेंबरदरम्यान वादळी पाऊस आणि काही ठिकाणी मुसळधार पावसाची शक्यता देण्यात आली आहे. त्यामुळे मराठवाड्याला मिळालेला पावसाचा हा दिलासा पुढील काही दिवसांत अधिक व्यापक होतो का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. याच काळात देशाच्या इतर भागांमध्येही पावसाची स्थिती सक्रिय राहण्याची शक्यता आहे. पुढील काही दिवसांतील हवामान प्रणाली आणि कमी दाबाच्या क्षेत्रांच्या हालचालींवर पावसाचे वितरण अवलंबून राहणार आहे. परतीचा मान्सून काय भूमिका बजावणार? सप्टेंबरचा उत्तरार्ध हा नैर्ऋत्य मान्सूनच्या परतीच्या प्रक्रियेचा काळ असतो. त्यामुळे या टप्प्यात तयार होणाऱ्या हवामान प्रणालींचा महाराष्ट्रातील पावसावर परिणाम होऊ शकतो. मराठवाड्यासारख्या पावसाचा मोठा खंड अनुभवलेल्या भागांसाठी सप्टेंबरच्या अखेरीपर्यंत मिळणारा पाऊस खरीप पिकांच्या अंतिम अवस्थेसाठी महत्त्वाचा ठरतो. यंदाच्या पावसाच्या पुढील वाटचालीकडे त्यामुळे शेतकरी, प्रशासन आणि हवामान अभ्यासकांचे लक्ष आहे. सध्या झालेल्या सरींमुळे वातावरणात बदल जाणवू लागला असला तरी दीर्घ खंडाची भरपाई करण्यासाठी सातत्यपूर्ण पावसाची गरज आहे. ऑक्टोबर ते डिसेंबरदरम्यान 3 उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळांची शक्यता दरम्यान, परतीच्या मान्सूननंतरच्या हवामानासाठी इस्रोच्या स्पेस ॲप्लिकेशन सेंटरने सप्टेंबर 2026 मध्ये जारी केलेला हंगामी अंदाजही चर्चेत आहे. MOSDAC वर प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या या अंदाजानुसार ऑक्टोबर ते डिसेंबर 2026 या कालावधीत उत्तर हिंद महासागरावर 3 उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळे तयार होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. या अंदाजानुसार या कालावधीसाठी चक्रीवादळांचा पॉवर डिसिपेशन इंडेक्स (PDI) सुमारे 13.06 × 10⁶ knots³ राहण्याचा अंदाज आहे. हा आकडा मागील 44 वर्षांच्या सरासरी 7.15 × 10⁶ knots³ पेक्षा अधिक आहे. PDI हा चक्रीवादळांची संख्या, तीव्रता आणि आयुष्यकाल यांचा एकत्रित परिणाम दर्शवणारा निर्देशांक आहे. महत्त्वाचे म्हणजे हा हंगामी अंदाज आहे. त्यामुळे 3 चक्रीवादळे निश्चितपणे तयार होतील किंवा त्यांचा मार्ग महाराष्ट्राकडेच असेल, असा त्याचा अर्थ होत नाही. चक्रीवादळांची प्रत्यक्ष निर्मिती, त्यांची तीव्रता आणि मार्ग यासाठी त्या वेळच्या समुद्राच्या स्थिती, वातावरणीय परिस्थिती आणि इतर हवामान प्रणालींचे निरीक्षण करावे लागते. MOSDAC म्हणजेच इस्रोच्या स्पेस ॲप्लिकेशन सेंटरच्या संकेतस्थळावर हा 2026 चा हंगामी अंदाज 8 सप्टेंबर रोजी प्रसिद्ध करण्यात आला आहे. बंगालचा उपसागर आणि अरबी समुद्रावर लक्ष मान्सूननंतरच्या काळात बंगालचा उपसागर आणि अरबी समुद्र या दोन्ही ठिकाणी हवामान प्रणाली तयार होण्याची शक्यता वाढते. समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान, वातावरणातील आर्द्रता आणि वाऱ्यांची स्थिती यांचा उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळांच्या निर्मितीवर परिणाम होतो. इस्रोच्या हंगामी मॉडेलचा उद्देश दीर्घ कालावधीसाठी संभाव्य चक्रीवादळ क्रियाशीलतेचा अंदाज देणे हा आहे. त्यामुळे आपत्ती व्यवस्थापन, किनारपट्टीवरील लोकसंख्या, पर्यटन क्षेत्र आणि प्रशासनाला संभाव्य परिस्थितीसाठी पूर्वतयारी करता यावी, हा त्यामागचा प्रमुख उद्देश आहे. सध्या शेतकऱ्यांचे लक्ष पुढील पावसाकडे मराठवाड्यात सध्या झालेला पाऊस अनेक दिवसांच्या प्रतीक्षेनंतर आलेला दिलासा आहे. परभणीत 40 दिवसांनंतर पावसाची हजेरी, लातूरमध्ये मध्यरात्रीनंतरच्या सरी, हिंगोलीतील वादळी पाऊस, धाराशिवमधील हलक्या सरी आणि जालन्यातील दमदार पाऊस यामुळे विभागातील हवामानात बदल जाणवू लागला आहे. मात्र शेतकऱ्यांसाठी खरी आशा आता पावसाच्या सातत्यावर आहे. एक-दोन सरींनी दीर्घ खंडाची भरपाई होणार नाही. विशेषतः सोयाबीन, कापूस आणि तूर यांसारख्या खरीप पिकांना सध्याच्या टप्प्यावर पुरेसा ओलावा मिळणे आवश्यक आहे. त्यामुळे पुढील 3 ते 4 दिवसांत मराठवाड्यात पावसाचा जोर किती वाढतो, कोणत्या भागात किती पाऊस पडतो आणि पावसाचे सातत्य किती राहते, यावर खरीप हंगामाचे पुढील चित्र मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून राहणार आहे. सध्या मात्र दीड महिन्यांच्या खंडानंतर आभाळ पुन्हा बरसू लागल्याने मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांच्या आशा पुन्हा पल्लवित झाल्या आहेत. हेही वाचा… लालबाग राजा’च्या चरणी 3 दिवसांत पावणेदोन कोटींची रोख दानपेटीत जमा: 3 वर्षांत 32 किलो सोने अर्पण; दानाने ओलांडली 50 कोटींची वेस मुंबईची शान आणि कोट्यवधी भाविकांचे श्रद्धास्थान असलेल्या “लालबागचा राजा’ चरणी यंदाही भाविकांनी भरभरून दान अर्पण करण्यास सुरुवात केली आहे. गणेशोत्सवाच्या पहिल्या अवघ्या तीन दिवसांतच राजाच्या दानपेटीत १ कोटी ९० लाख ४० हजार रुपयांची रोख रक्कम जमा झाली आहे. येथे वाचा संपूर्ण बातमी



Source link