पहिला चित्रपट फ्लॉप, सेटवर ‘हिरोइन बदला’ ऐकावे लागले:पुन्हा ‘बाहुबली’मुळे पॅन-इंडिया स्टार; तमन्ना भाटिया म्हणाल्या- टिकून राहणे हीच सर्वांत कठीण गोष्ट

मुंबईतील एका शाळकरी मुलीने वयाच्या १३-१४व्या वर्षी चित्रपट साइन केला होता. कॅमेऱ्यासमोर उभे राहण्याचा हा निर्णय तिला भारतीय सिनेमातील दीर्घकाळ टिकून राहिलेल्या अभिनेत्रींपैकी एक बनवेल, याची कदाचित तिलाही कल्पना नव्हती. सुरुवात सोपी नव्हती. पहिला चित्रपट चालला नाही; दक्षिणेतील नवीन भाषा आणि वातावरणाशी तिला झगडावे लागले. कारकिर्दीच्या सुरुवातीच्या काळात एका दृश्याबद्दल अस्वस्थता व्यक्त केल्यामुळे तिला चित्रपटातून काढून तिच्या जागी दुसऱ्या अभिनेत्रीला घेण्यात आले. सेटवर तिच्यासमोरच म्हटले गेले—‘नायिका बदला.’ पण तमन्ना मागे हटली नाही. तिने आपल्या मर्यादेशी तडजोड केली नाही आणि त्या घटनेचा आत्मविश्वासावर परिणाम होऊ दिला नाही. हॅपी डेज आणि कल्लूरीमधून तिला ओळख मिळाली, तर अयान आणि १००% लव्हने तिला एक सक्षम अभिनेत्री म्हणून प्रस्थापित केले. २०१५ मधील बाहुबली: द बिगिनिंगने तिला देशभरातील प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवले. दोन दशकांहून अधिक काळाच्या कारकिर्दीनंतर तमन्ना यशाचा संबंध एखाद्या पुरस्काराशी किंवा एका ब्लॉकबस्टर चित्रपटाशी जोडत नाही, तर सातत्याने काम करण्याच्या आणि नवनवीन भूमिका साकारण्याच्या संधींशी जोडते. आजच्या सक्सेस स्टोरीमध्ये तमन्ना भाटियाच्या कारकिर्दीशी संबंधित आणखी काही खास गोष्टी १३ व्या वर्षी पहिला चित्रपट साइन केला तमन्ना भाटियाचा जन्म २१ डिसेंबर १९८९ रोजी मुंबईतील सिंधी वंशाच्या पंजाबी कुटुंबात झाला. तिचे वडील संतोष भाटिया हिरे व्यापारी आहेत. तिचे संगोपन आणि शिक्षण मुंबईतच झाले. तमन्ना वयाच्या १३व्या वर्षापासून पृथ्वी थिएटरशी जोडली गेली होती आणि रंगमंचावर अभिनय सादर करत असे. अभिनयाच्या कौशल्यामुळे तिने लहान वयातच ओळख निर्माण केली होती. 2005 मध्ये त्यांनी हिंदी चित्रपट ‘चांद सा रोशन चेहरा’मधून बॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले होते. चित्रपट साइन करताना त्यांचे वय सुमारे 13.5 वर्षे होते. प्रमोशनदरम्यान त्या 15 वर्षांच्या होत्या आणि दहावीच्या परीक्षेची तयारी करत होत्या. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर दणकून आपटला. त्यानंतर तमन्नासाठी काम मिळवणे कठीण होत होते. करिअरमध्ये मोठा बदल घडवण्यासाठी त्यांनी दक्षिण भारतीय चित्रपटसृष्टीकडे मोर्चा वळवला. दिग्दर्शक-निर्मात्यांनी म्हटले होते—तू मुलांसारखी चालतेस. करिअरच्या सुरुवातीच्या दिवसांबद्दल तमन्नाने सांगितले होते की, त्यांना इंडस्ट्रीत येऊन फार काळ झाला नव्हता. त्यावेळी एका दिग्दर्शक-निर्मात्याने त्यांना म्हटले होते—तू अभिनय किंवा नृत्य मुलांसारखे करतेस. तुझ्या अभिनयात मुलींसारखी लवचिकता आण. तमन्नाने पुढे सांगितले होते—मी तेव्हाही मुलींसारखीच चालत होते, पण त्यांनी सांगितल्यानंतर मी आणखी मेहनत घेतली. हिंदी चित्रपट चालला नाही, तेव्हा दक्षिणेत खरा संघर्ष सुरू झाला 2005 मध्ये तमन्नाने तेलुगू चित्रपट श्रीमधून दक्षिणेतील चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले आणि 2006 मध्ये तमिळ चित्रपट केडीमध्ये दिसल्या. त्या काळात त्या अशा उद्योगात काम करत होत्या, ज्याची भाषा आणि संस्कृती त्यांच्यासाठी नवीन होती. तमन्नाने सुरुवातीचे दिवस आठवताना सांगितले की, त्यांना दक्षिण भारतीय चित्रपटसृष्टीबद्दल फारशी माहिती नव्हती. त्यांना फक्त अभिनय करायचा होता. त्या म्हणाल्या होत्या की, त्या वेळी यशाची गणना करण्याऐवजी त्यांचे लक्ष सतत काम करत राहण्यावर आणि शिकण्यावर होते. येथे त्यांचा संघर्ष केवळ चित्रपटांच्या ऑडिशन किंवा नकारापुरता मर्यादित नव्हता. त्यांना नवीन भाषा शिकायच्या होत्या, नवीन दिग्दर्शकांसोबत काम करायचे होते आणि अशा वातावरणात स्वतःला सिद्ध करायचे होते, जिथे त्या बाहेरून आलेल्या कलाकार होत्या. तमन्नाच्या मते, दक्षिणेतील चित्रपटसृष्टीत काम केल्यामुळे त्यांना केवळ चित्रपटांमध्ये संधीच मिळाल्या नाहीत, तर वेगवेगळ्या संस्कृती आणि भाषा समजून घेण्याचा अनुभवही मिळाला. नंतर त्या तमिळ आणि तेलुगू या दोन्ही भाषांमध्ये काम करू लागल्या. सेटवर मिळालेला सर्वात मोठा धक्का—‘हिरोइन बदला’ तमन्नाच्या सुरुवातीच्या कारकिर्दीतील सर्वात धक्कादायक किस्सा तो आहे, जेव्हा कमी वयात तिला एका चित्रपटाच्या सेटवर आपले मत मांडण्याची किंमत चुकवावी लागली. तमन्नाने द लल्लनटॉपच्या ‘न्यूजरूम’मध्ये सांगितले होते की, ती दक्षिणेतील एका मोठ्या अभिनेत्यासोबत चित्रपट करत होती. एका दृश्याबाबत तिला सहज वाटत नव्हते. तिने स्पष्टपणे सांगितले की, तिला ते दृश्य करायचे नाही. तमन्नाच्या मते, तो सीन इंटिमेट नव्हता; पण त्यात असे काहीतरी होते, जे करण्यास ती सहज वाटत नव्हती. तिने आपले मत मांडले, तेव्हा समोरून उत्तर मिळाले- ‘नायिका बदला.’ एका नव्या आणि कमी वयाच्या अभिनेत्रीला हा मोठा धक्का असू शकतो. त्या वेळी भीती वाटू शकते की, एखादा चित्रपट हातातून निसटला तर पुढे काय होईल. पण तमन्नाने या घटनेला आपली कमजोरी बनू दिले नाही. तमन्नाने नंतर सांगितले की, त्या वेळी आपल्या प्रतिक्रियेचा तिला अभिमान आहे. तिने न आपला संयम गमावला, ना आपल्याला रिप्लेस केल्यानंतर करिअर संपेल, असा विचार करून ती खचली. तिने हेही सांगितले की, नंतर तेच लोक तिचा आदर करू लागले, कारण तिने दबावाखाली तडजोड केली नाही. तमन्नाने शिकले- आपले म्हणणे मांडण्यासाठी गोंधळ घालणे गरजेचे नाही या घटनेतून तमन्नाने एक महत्त्वाची गोष्ट शिकली. त्यांच्या मते, जर एखादी व्यक्ती तुमच्याशी चुकीचे वर्तन करत असेल, तर तुम्हीही त्याच प्रकारे प्रतिक्रिया देणे आवश्यक नाही. त्यांनी सांगितले की, न ओरडता, न भांडता आणि वर्तन खराब न करता देखील आपल्या भूमिकेवर ठाम राहता येते. त्यांच्या शब्दांत, अनेकदा आक्रमकतेपेक्षा शांततेत अधिक ताकद असते. ‘हॅप्पी डेज’ने बदलले चित्र, ‘कल्लूरी’ने तमिळ चित्रपटसृष्टीत ओळख मिळवून दिली २००७ हे वर्ष तमन्नाच्या कारकिर्दीसाठी महत्त्वाचे ठरले. याच वर्षी तेलुगूमध्ये ‘हॅप्पी डेज’ आणि तमिळमध्ये ‘कल्लूरी’ प्रदर्शित झाले. दोन्ही चित्रपटांत त्यांनी महाविद्यालयीन विद्यार्थिनींच्या भूमिका साकारल्या आणि तरुण प्रेक्षकांमध्ये ओळख निर्माण केली. ‘हॅप्पी डेज’च्या यशामुळे तेलुगू चित्रपटसृष्टीतील त्यांचे स्थान मजबूत झाले, तर ‘कल्लूरी’ने तमिळ प्रेक्षकांमध्ये त्यांना ओळख मिळवून दिली. तमन्नाने एका मुलाखतीत सांगितले होते की, ‘कल्लूरी’ आणि ‘हॅप्पी डेज’ यांसारख्या सुरुवातीच्या कामांची आजही आठवण काढली जाणे त्यांना समाधान देणारे वाटते. त्यांच्यासाठी केवळ बॉक्स ऑफिसवरील यश महत्त्वाचे राहिलेले नाही, तर प्रेक्षक अनेक वर्षांनंतरही त्यांच्या व्यक्तिरेखा लक्षात ठेवतात, हे अधिक महत्त्वाचे आहे. ‘अयान’ आणि ‘१०० पर्सेंट लव्ह’ने निर्माण केली मजबूत ओळख २००९ मध्ये तमन्नाला तमिळ सिनेमात ‘अयान’सारखा यशस्वी चित्रपट मिळाला. त्यानंतर ‘१०० पर्सेंट लव्ह’ने तिच्या कारकिर्दीला आणखी बळकटी दिली. ‘१०० पर्सेंट लव्ह’नंतर तमन्नाने मान्य केले होते की, ती चित्रपटसृष्टीकडे अधिक गांभीर्याने पाहू लागली होती. यापूर्वी ती सातत्याने काम करत होती; मात्र या काळात तिला कारकिर्दीबाबत निवड करण्याची गरज जाणवू लागली. याच टप्प्यापासून तमन्नाच्या कारकिर्दीत बदल झाला. त्यांनी एकाच प्रकारच्या भूमिका पुन्हा पुन्हा साकारण्याऐवजी वेगवेगळ्या भूमिका निवडण्यावर लक्ष केंद्रित केले. त्यांनी म्हटले होते की, या इंडस्ट्रीमध्ये कारकिर्दीचे पूर्णपणे नियोजन करता येत नाही, कारण येथे अनिश्चितता खूप आहे. त्यामुळे रणनीतीही बदलत राहिली पाहिजे आणि स्वतःची पुनरावृत्ती होणार नाही, यासाठी प्रयत्न केले पाहिजेत. अपयशी चित्रपटांच्या काळातही तमन्नाने यशाची मालिका सुरू ठेवली तमन्नाची कहाणी केवळ हिट चित्रपटांची कहाणी म्हणणे अपूर्ण ठरेल. तिच्या कारकिर्दीत असे अनेक चित्रपटही आले, जे अपेक्षेप्रमाणे कामगिरी करू शकले नाहीत. अनंद तांडवम, एंडुकांटे प्रेमंता, हिम्मतवाला, हमशकल्स आणि आगाडू यांसारख्या चित्रपटांना अपेक्षित यश मिळाले नाही. विशेषतः हिंदी सिनेमात ‘हिम्मतवाला’ आणि ‘हमशकल्स’नंतर प्रश्न असा होता की, ती बॉलिवूडमध्ये आपले स्थान कायमस्वरूपी निर्माण करू शकेल का. मात्र तमन्नाने याचे उत्तर कोणत्याही वक्तव्याने नव्हे, तर सातत्याने काम करून दिले. ती दक्षिणेत काम करत राहिली, हिंदी चित्रपटांमध्ये परतत राहिली आणि हळूहळू अशी कारकीर्द घडवत गेली, ज्यात एका इंडस्ट्रीतील यश दुसऱ्या इंडस्ट्रीतील संधींचा मार्ग खुला करत राहिले. 2015- ‘बाहुबली’ ठरला कारकिर्दीतील सर्वात मोठा टर्निंग पॉइंट त्यानंतर आले 2015 हे वर्ष एस. एस. राजामौली यांच्या बाहुबली: द बिगिनिंगमध्ये तमन्नाने अवंतिकाची भूमिका साकारली. हा चित्रपट केवळ मोठा हिट ठरला नाही, तर भारतीय चित्रपटसृष्टीतील चर्चेतील चित्रपटांमध्येही त्याचा समावेश झाला. या चित्रपटामुळे तमन्ना त्या प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचली, ज्यांना कदाचित तिच्या याआधीच्या तमिळ आणि तेलुगू कामाची माहिती नव्हती. तमन्ना बाहुबलीला आपल्या कारकिर्दीचा गेम चेंजर मानते. तिने एका मुलाखतीत सांगितले होते की बाहुबलीमुळे तिचा दृष्टिकोन व्यापक झाला आणि त्यानंतर तिच्या कारकिर्दीचा मोठा भाग स्वतःला सतत नव्याने घडवण्याच्या प्रयत्नात गेला. बाहुबलीनंतर २०१७ मध्ये आलेल्या बाहुबली २: द कन्क्लूजनने तिची ओळख आणखी मोठी केली. आता तमन्ना केवळ दक्षिणेतील अभिनेत्री राहिली नव्हती, तर देशभर ओळखले जाणारे नाव बनली होती. ‘यशा’ची तमन्नाची व्याख्या वेगळी आहे आज तमन्ना आपल्या कारकिर्दीकडे मागे वळून पाहते, तेव्हा यशाचे मोजमाप केवळ पुरस्कार, बॉक्स ऑफिस किंवा एखादा सुपरहिट चित्रपट यावर करत नाही. तिच्यासाठी सर्वांत मोठे यश म्हणजे एखाद्या कलाकाराला पुन्हा संधी मिळणे. तमन्नाच्या मते, आजच्या काळात जर प्रेक्षक एखाद्या कलाकाराला वेगवेगळ्या भूमिकांमध्ये पुन्हा पुन्हा पाहू इच्छित असतील, तर ही स्वतःमध्येच मोठी उपलब्धी आहे. म्हणूनच ती स्वतःला कोणत्याही एका चौकटीत बंदिस्त मानत नाही. ती म्हणाली, “आज मला स्वतःला कोणत्याही प्रकारच्या चौकटीत बांधलेले वाटत नाही. मला वाटते की मी कोणत्याही प्रकारची भूमिका साकारू शकते.” तिच्या कारकिर्दीलाही हे अगदी लागू पडते. कॉलेज गर्लपासून व्यावसायिक चित्रपटांमधील नायिकेपर्यंत, गंभीर भूमिकांपासून डान्स नंबर आणि ओटीटी प्रोजेक्ट्सपर्यंत—तमन्नाने स्वतःला एका प्रतिमेत कैद होऊ दिले नाही. ‘आत्ता पहिल्यांदाच स्वतःला सर्वाधिक मुक्त अनुभवत आहे’ तमन्नाच्या कारकिर्दीच्या सध्याच्या टप्प्याचे वैशिष्ट्य हेच आहे की आता तिला कोणत्याही एका प्रकारच्या भूमिकेशी जोडले जात नाही. एक काळ असा होता, जेव्हा एखाद्या अभिनेत्रीची विशिष्ट प्रतिमा तयार व्हायची आणि त्यातून बाहेर पडणे कठीण व्हायचे. तमन्नाने हा दबाव हळूहळू दूर केला. त्या म्हणाल्या की आज आपल्या कारकिर्दीत पहिल्यांदाच त्या स्वतःला अधिक मोकळ्या वाटत आहेत. आता त्यांच्यावर विशिष्ट प्रकारच्या भूमिका साकारण्याचे कोणतेही बंधन नाही. प्रेक्षकांनी त्यांना वेगवेगळ्या प्रकारच्या कामांमध्ये स्वीकारले आहे. हीच स्वीकारार्हता त्यांना नव्या व्यक्तिरेखा आणि प्रयोग करण्याचे स्वातंत्र्य देते. ‘कारकिर्दीतील सर्वात कठीण गोष्ट होती- टिकून राहणे’ दोन दशकांहून अधिक काळाच्या कारकिर्दीबद्दल तमन्नाला सर्वात कठीण काय वाटले, असे विचारले असता तिचे उत्तर थेट होते- ‘स्टेइंग पुट’ म्हणजेच टिकून राहणे. एखादा चित्रपट चालणे कठीण नसते, तर प्रत्येक चढ-उतारानंतर दुसऱ्या दिवशी पुन्हा सेटवर पोहोचणे कठीण असते. एखाद्या अभिनेत्याला एक हिट मिळू शकतो, पण त्यानंतर सातत्याने काम मिळवत राहणे, स्वतःची पुनरावृत्ती टाळणे, अपयशातून सावरणे आणि प्रेक्षकांमध्ये आपले स्थान टिकवून ठेवणे हे त्याहून कितीतरी अधिक कठीण असते. तमन्नाच्या कारकिर्दीत ही सातत्य टिकवून ठेवण्याची क्षमता सर्वात मोठा घटक ठरली आहे. तिने हेही मान्य केले की प्रत्येक दिवस चांगला नसतो. पण एखाद्या कलाकाराला या इंडस्ट्रीत दीर्घकाळ टिकून राहायचे असेल, तर त्याने टिकून राहायला शिकले पाहिजे. तमन्नासाठी हे शक्य झाले, कारण तिला तिच्या कामावर प्रेम आहे. अभिनय करण्याची आणि सादरीकरणाची आवड तिला सतत पुढे जाण्यास प्रेरित करत राहिली. ‘आज की रात’मधून पुन्हा दिसली नृत्याची चमक तमन्नाच्या पॅन-इंडिया लोकप्रियतेचा आणखी एक मोठा अध्याय ‘स्त्री 2’मधील ‘आज की रात’ या गाण्याशी जोडलेला आहे. हे गाणे प्रदर्शित होताच सोशल मीडियावर गाजू लागले. तमन्नाच्या नृत्याची आणि स्क्रीन प्रेझेन्सची खूप चर्चा झाली. या गाण्यामागे तिची मेहनतही कमी नव्हती. तमन्नाने सांगितले की, तिने जवळपास 15 ते 20 दिवस याचा सराव केला होता. नृत्यदिग्दर्शक विजय गांगुली यांनी तिच्या शरीरयष्टी आणि क्षमतेनुसार स्टेप्स तयार केल्या होत्या, जेणेकरून हालचाली तिच्यासाठी नैसर्गिक आणि प्रभावी वाटतील. विशेष म्हणजे, तमन्ना स्वतः मान्य करते की ती पारंपरिक अर्थाने प्रशिक्षित नर्तकी नाही. त्यामुळे नृत्यदिग्दर्शकाने कलाकाराची क्षमता समजून घेऊन काम करणे महत्त्वाचे होते. गाण्याचे शूटिंगही सोपे नव्हते. ‘आज की रात’चे शूटिंग जवळपास 5 अंश सेल्सिअस तापमानात झाले होते आणि तमन्नाने हे गाणे तिच्या वाढदिवशी शूट केले होते. तिने हा अनुभव खास असल्याचे सांगितले आणि म्हटले होते की, एखाद्या कलाकारासाठी काम करताना वाढदिवस साजरा करणे ही मोठी आनंदाची गोष्ट आहे. विजय गांगुली यांना राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाल्याने तमन्नाने व्यक्त केला आनंद 2026 मध्ये ‘आज की रात’चे कोरिओग्राफर विजय गांगुली यांना या गाण्यासाठी सर्वोत्कृष्ट कोरिओग्राफीचा राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला. पुरस्कारानंतर गांगुली यांनी तमन्नाचे कौतुक करत सांगितले की, तिने इतका शानदार परफॉर्मन्स दिला नसता तर कोरिओग्राफीही तितकी प्रभावी दिसली नसती. त्यांनी याचे श्रेय संपूर्ण टीमच्या मेहनतीला दिले. तमन्नानेही गांगुली यांच्या कामाचे कौतुक केले आहे. क्रिएटिव्ह कामात अहंकार बाजूला ठेवणे गरजेचे असते, असे तिचे मत आहे. खरी गोष्ट ही आहे की कलाकार आपल्या कामापुढे किती समर्पित होतो आणि किती प्रामाणिकपणे आपले सर्वोत्तम देऊ शकतो. हा विचार तमन्नाच्या कारकिर्दीलाही लागू होतो. तिने प्रत्येक टप्प्यावर स्वतःमध्ये बदल घडवून आणण्याचा प्रयत्न केला आहे. ‘माझा प्रवास अजून संपलेला नाही’ 20 वर्षांहून अधिक काळ चित्रपटसृष्टीत काम केल्यानंतरही तमन्नाला वाटते की तिच्या प्रवासाचा काही मिनिटांत उत्सव साजरा करून तो संपवता येणार नाही. तिच्या मते, अजून खूप काम बाकी आहे. तमन्नाचा चित्रपट ‘वन – फोर्स ऑफ द फॉरेस्ट’ नुकताच प्रदर्शित झाला आहे. तमन्नाने सांगितले की, चित्रपटगृहांमध्ये प्रेक्षक हा चित्रपट केवळ मनोरंजन म्हणून नव्हे, तर एखाद्या सणाप्रमाणे पाहत आहेत. लोक थिएटरमध्ये पॉपकॉर्न सोडून ठेकुआ वाटत आहेत आणि चप्पल-बूट बाहेर काढून हॉलमध्ये प्रवेश करत आहेत.



Source link