ISRO Gaganyaan Mission Launch Update; Crew Module Test Success at VSSC

मॉड्यूल वेगळे करणे का आवश्यक आहे: गगनयानच्या क्रू मॉड्यूलला पृथ्वीवर परतायचे आहे, तर सर्व्हिस मॉड्यूल अंतराळात आवश्यक सेवा पुरवते. परतीच्या वेळी सर्व्हिस मॉड्यूल वेगळे करणे आवश्यक असते, जेणेकरून क्रू मॉड्यूल आपल्या हीट शील्डसह वातावरणात प्रवेश करू शकेल.

वीज आणि द्रवपदार्थांची जोडणीही वेगळी होईल: दोन्ही मॉड्यूल्सदरम्यान वीज, संचार आणि पर्यावरण नियंत्रण तसेच जीवन समर्थन प्रणालीशी संबंधित द्रवपदार्थांसाठी अंबिलिकल जोडण्या असतात. विभक्त होण्याच्या वेळी या जोडण्याही योग्य क्रमाने तुटल्या पाहिजेत.

हीट शील्ड तीव्र उष्णतेपासून संरक्षण करेल: पृथ्वीच्या वातावरणात पुन्हा प्रवेश करताना क्रू मॉड्यूलला अतिशय तीव्र उष्णतेचा सामना करावा लागेल. यासाठी थर्मल प्रोटेक्शन सिस्टम आणि हीट शील्ड आवश्यक आहेत. अलीकडील चाचणीत यांच्याशी संबंधित भागांची धक्के सहन करण्याची क्षमताही तपासण्यात आली.

फक्त अंतराळात पोहोचणे नव्हे, तर सुरक्षित परतणेही लक्ष्य: क्रू मॉड्यूलच्या परतीमध्ये पॅराशूट महत्त्वाची भूमिका बजावतील. पॅराशूट मॉड्यूलचा वेग कमी करण्यास मदत करतात, जेणेकरून समुद्रात उतरताना सुरक्षितपणे रिकव्हरी करता येईल.

जुलै २०२६ मध्ये ISRO ने क्रू मॉड्यूलच्या पॅराशूट आणि इतर सुरक्षा प्रणालींशी संबंधित चाचण्यांची माहिती दिली होती.

समुद्रात उतरल्यानंतर मॉड्यूलला सरळ स्थितीत ठेवणे: समुद्रात उतरल्यानंतर क्रू मॉड्यूल योग्य स्थितीत ठेवण्यासाठी क्रू मॉड्यूलला सरळ स्थितीत आणणारी प्रणाली विकसित करण्यात आली आहे. जुलै २०२६ मध्ये या प्रणालीच्या फ्लोटेशन सिस्टमची चाचणीही घेण्यात आली होती.

आपत्कालीन परिस्थितीत अंतराळवीरांना वाचवण्याची व्यवस्था: गगनयानमध्ये क्रू एस्केप सिस्टमदेखील आहे. उड्डाणात गंभीर समस्या उद्भवल्यास अंतराळवीर असलेल्या मॉड्यूलला रॉकेटपासून दूर नेण्यासाठी ही प्रणाली तयार करण्यात आली आहे. ऑक्टोबर 2023 मध्ये इस्रोने TV-D1 चाचणीद्वारे या प्रणालीच्या उड्डाणादरम्यानच्या कामगिरीची तपासणी केली होती.

सर्वांत महत्त्वाचा प्रश्न- G1 मध्ये माणसांच्या जागी काय असेल: G1 हे पहिले मानवरहित उड्डाण आहे. यात मानवी प्रवाशांऐवजी प्रणालीची कार्यक्षमता तपासली जाईल; मोहिमेच्या योजनेत व्योममित्र नावाच्या अर्धमानवी रोबोटचाही समावेश करण्यात आला आहे.

गगनयान मिशन: 2027 मध्ये शुभांशूसह पायलट अंतराळात जाणार

गगनयान हे इस्रोचे मानवी अंतराळ मोहिम आहे. या अंतर्गत 2027 मध्ये अंतराळयानातून हवाई दलाच्या तीन पायलट्सना अंतराळात पाठवले जाईल. हे पायलट 400 किमीच्या कक्षेत 3 दिवस राहतील, त्यानंतर अंतराळयानाचे लँडिंग हिंदी महासागरात केले जाईल. या मोहिमेचा खर्च सुमारे 20,193 कोटी रुपये आहे.

गगनयान मोहिमेसाठी सध्या हवाई दलाच्या चार पायलट्सची निवड करण्यात आली आहे, त्यापैकी एक ग्रुप कॅप्टन शुभांशु शुक्ला आहेत. शुभांशु याच कारणामुळे अ‍ॅक्सिओम मिशनअंतर्गत आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर गेले होते.

गगनयानच्या माध्यमातून अंतराळात वैमानिकांना पाठवण्यापूर्वी इस्रो दोन मानवरहित चाचणी उड्डाणे पाठवणार आहे. तिसऱ्या उड्डाणात रोबोट पाठवला जाईल. त्याच्या यशानंतर चौथ्या उड्डाणात मानव अंतराळात जाऊ शकतील. पहिले चाचणी उड्डाण यावर्षीच्या अखेरीस पाठवले जाऊ शकते.