5 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
DRDO ने ओडिशातील चांदीपूर येथून प्रलय क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी घेतली आहे. याचे वैशिष्ट्य असे आहे की, एकाच लॉन्चरमधून दोन क्षेपणास्त्रे सलग डागता येतात.
500 किलोमीटरपर्यंत मारा करण्याची क्षमता असलेले हे क्षेपणास्त्र शत्रूच्या वेगवेगळ्या ठिकाणांना लक्ष्य करू शकते. याला क्वासी-बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र म्हणतात, कारण उड्डाणादरम्यान ते आपला मार्गही बदलू शकते.
या चाचणीपूर्वी 2 किमीच्या परिसरात राहणाऱ्या लोकांना तेथून हलवण्यात आले होते. रशिया आणि अमेरिकेने यापूर्वीच अशा प्रकारची मल्टी-मिसाइल लॉन्च क्षमता असलेल्या प्रणाली विकसित केल्या आहेत. मात्र, भारताने ही क्षमता स्वदेशी तंत्रज्ञानाच्या मदतीने विकसित केली आहे.
क्वासी-बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र म्हणजे काय
सामान्य बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र थेट वर जाऊन पुन्हा खाली येते, त्यामुळे त्याचा मार्ग आधीच कळतो. प्रलय कमी उंचीच्या मार्गाने जाते, मध्येच दिशा बदलू शकते आणि अंतिम टप्प्यात मॅन्युव्हर करते. त्यामुळे शत्रूची हवाई संरक्षण यंत्रणा त्याला रोखू शकत नाही.
याचा समावेश लष्कर आणि हवाई दल या दोन्हींमध्ये केला जाणार आहे. पाकिस्तानसोबतच्या नियंत्रण रेषेवर अशा कमी पल्ल्याच्या, उच्च अचूकतेच्या शस्त्रांना गेम-चेंजर मानले जात आहे.
३ मुद्द्यांत समजून घ्या, साल्वो चाचणी लष्करासाठी महत्त्वाची का
- रणनीतीच्या दृष्टीने: ही केवळ चाचणी नाही, तर युद्धसिद्धांतातील बदल आहे. एकाच लाँचरमधून दोन क्षेपणास्त्रांचे साल्वो फायरिंग करण्याचा अर्थ—शत्रूचे एकाच वेळी दोन हवाई तळ किंवा दोन रडार केंद्रे 5 मिनिटांत उद्ध्वस्त करणे. पूर्वी एक लाँचर = एक लक्ष्य, आता एक लाँचर = दोन लक्ष्ये.
- तांत्रिकदृष्ट्या: साल्वो चाचणी सर्वांत कठीण मानली जाते. दोन क्षेपणास्त्रांचे एक्झॉस्ट प्लूम एकमेकांच्या मार्गात अडथळा निर्माण करतात. DRDO ने हे करून दाखवले आहे, याचा अर्थ ही प्रणाली आता केवळ प्रयोगशाळेसाठी नव्हे, तर वापरासाठी सज्ज आहे.
- खर्च आणि परिणामाच्या दृष्टीने: एका प्रलय क्षेपणास्त्राची किंमत ब्रह्मोसपेक्षा 60% कमी आहे, मात्र धावपट्टी उद्ध्वस्त करण्याची क्षमता जवळपास समान आहे. त्यामुळे लष्कर हे क्षेपणास्त्र सीमेवर मोठ्या संख्येने तैनात करू शकते—संख्या आणि गुणवत्ता, दोन्ही बाबतीत.
पाकिस्तान सीमेशी संबंध
सेनेने हे विशेषतः पश्चिम आणि उत्तर सीमेकरिता मागवले होते. DAC ने 120 क्षेपणास्त्रांच्या खरेदीला हिरवा कंदील दाखवला आहे. येत्या काही दिवसांत याचा नव्या रॉकेट फोर्समध्ये समावेश केला जाईल. या दलाचे काम शत्रूचे एअरबेस, इंधन डेपो आणि कमांड सेंटर पहिल्या 30 मिनिटांत उद्ध्वस्त करणे असेल.
24 तासांत दुसरे यश
कालच DRDO ने याच श्रेणीतील VSHORADS (व्हेरी शॉर्ट रेंज एअर डिफेन्स)च्या 3 यशस्वी चाचण्या घेतल्या होत्या. हे क्षेपणास्त्र 6 KM अंतरावरील ड्रोन आणि हेलिकॉप्टर पाडू शकते.
सूत्रांच्या माहितीनुसार, प्रलयानंतर आता याची हवाई दलासाठीची आवृत्ती ‘प्रलय-ALBM’ आणि अधिक लांब पल्ल्याच्या प्रलय-2 वर काम सुरू आहे.
