Headlines

Gaganyaan Mission Launch Update | Vyommitra Space Flight Details


नवी दिल्ली6 मिनिटांपूर्वी

  • कॉपी लिंक

भारताच्या पहिल्या मानवी अंतराळ मोहिमेच्या ‘गगनयान’च्या पहिल्या मानवरहित उड्डाणाची (जी-1) तयारी अंतिम टप्प्यात आहे. केंद्रीय मंत्री डॉ. जितेंद्र सिंह यांनी बुधवारी भास्करला सांगितले की, गगनयान डिसेंबरच्या अखेरीस किंवा जानेवारी 2027 च्या सुरुवातीला प्रक्षेपित करण्याची तयारी सुरू आहे.

त्यांनी सांगितले की, श्रीहरिकोटाच्या दुसऱ्या प्रक्षेपण पॅडवरून होणाऱ्या या उड्डाणात क्रू आणि सर्व्हिस मॉड्यूल अंतराळात पाठवले जातील. क्रू मॉड्यूल सुरक्षितपणे परत आणण्याची चाचणी करणे हा यामागील मुख्य उद्देश आहे. पहिल्या टप्प्यात ह्युमनॉइड रोबोट ‘व्योममित्र’ला पाठवले जाणार नाही; त्याला दुसऱ्या उड्डाणात पाठवले जाईल.

पहिली दोन उड्डाणे यशस्वी ठरल्यास, तिसऱ्या उड्डाणात मार्च 2028 पर्यंत भारतीय गगनयात्री अंतराळात जातील. ही मोहीम पूर्ण होताच अमेरिका, रशिया आणि चीननंतर अंतराळात मानव पाठवणारा भारत हा चौथा देश ठरेल.

पहिल्या ‘ह्यूमन-रेटेड LVM3’ (HLVM3) रॉकेटद्वारे प्रक्षेपित केले जाण्याची अपेक्षा आहे.

पहिल्या ‘ह्यूमन-रेटेड LVM3’ (HLVM3) रॉकेटद्वारे प्रक्षेपित केले जाण्याची अपेक्षा आहे.

मोहिमेचे ३ टप्पे: केवळ एक-दोन चाचण्या बाकी

रॉकेट आणि चाचणी: ही मोहीम मानववाहू एचएलएमवी-३ रॉकेटद्वारे प्रक्षेपित केली जाईल. हे चांद्रयान-३ मध्ये वापरलेल्या रॉकेटचेच अद्ययावत रूप आहे. सध्या संपूर्ण मॉड्यूलची ‘थर्मो-वॅक’ चाचणी सुरू आहे. यात अंतराळातील निर्वात परिस्थितीत उपकरणांची तपासणी केली जात आहे.

मॉड्यूल वेगळे करण्याची चाचणी गगनयानने यशस्वीरीत्या पूर्ण केली

इस्रोने गगनयान कार्यक्रमातील क्रू मॉड्यूल (CM) आणि सर्व्हिस मॉड्यूल (SM) वेगळे करणाऱ्या प्रणालीची चाचणी पूर्ण केली आहे. यानंतर या प्रणालीच्या डिझाइन क्षमतेची पुष्टी झाली आहे.

याच वर्षी १६ ऑक्टोबर रोजी हे परीक्षण तिरुवनंतपुरम येथील विक्रम साराभाई स्पेस सेंटर (VSSC) येथे करण्यात आले होते.

मॉड्यूल विभाजन प्रश्नोत्तरांच्या माध्यमातून समजून घ्या…

मॉड्यूल वेगळे करणे का आवश्यक आहे: गगनयानच्या क्रू मॉड्यूलला पृथ्वीवर परतायचे आहे, तर सर्व्हिस मॉड्यूल अंतराळात आवश्यक सेवा पुरवते. परतीच्या वेळी सर्व्हिस मॉड्यूल वेगळे करणे आवश्यक असते, जेणेकरून क्रू मॉड्यूल आपल्या हीट शील्डसह वातावरणात प्रवेश करू शकेल.

वीज आणि द्रव पदार्थांचे कनेक्शनही वेगळे होतील: दोन्ही मॉड्यूल्सदरम्यान वीज, संचार आणि पर्यावरण नियंत्रण तसेच जीवन समर्थन प्रणालीशी संबंधित द्रव पदार्थांसाठी अम्बिलिकल कनेक्शन्स असतात. विभक्तीकरणाच्या वेळी ही कनेक्शन्सही योग्य क्रमाने तुटली पाहिजेत.

हीट शील्ड तीव्र उष्णतेपासून संरक्षण करेल: पृथ्वीच्या वातावरणात पुन्हा प्रवेश करताना क्रू मॉड्यूलला अत्यंत तीव्र उष्णतेचा सामना करावा लागेल. यासाठी थर्मल प्रोटेक्शन सिस्टम आणि हीट शील्ड आवश्यक आहेत. अलीकडील चाचणीत या भागांची धक्के सहन करण्याची क्षमताही तपासण्यात आली.

केवळ अंतराळात पोहोचणेच नाही, तर सुरक्षित परतणेही उद्दिष्ट: क्रू मॉड्यूलच्या पुनरागमनात पॅराशूट महत्त्वाची भूमिका बजावतील. समुद्रात उतरताना सुरक्षितपणे पुनर्प्राप्ती करता यावी, यासाठी पॅराशूट मॉड्यूलचा वेग कमी करण्यास मदत करतात.

जुलै २०२६ मध्ये ISRO ने क्रू मॉड्यूलच्या पॅराशूट आणि इतर सुरक्षा प्रणालींशी संबंधित चाचण्यांची माहिती दिली होती.

समुद्रात उतरल्यानंतर मॉड्यूल सरळ ठेवणे: समुद्रात उतरल्यानंतर क्रू मॉड्यूल योग्य स्थितीत ठेवण्यासाठी क्रू मॉड्यूल अप-राइटिंग सिस्टम विकसित करण्यात आली आहे. जुलै २०२६ मध्ये त्याच्या फ्लोटेशन सिस्टमची चाचणीही घेण्यात आली होती.

आपत्कालीन परिस्थितीत अंतराळवीरांना वाचवण्याची व्यवस्था: गगनयानमध्ये क्रू एस्केप सिस्टमही आहे. उड्डाणादरम्यान गंभीर समस्या उद्भवल्यास अंतराळवीर असलेल्या मॉड्यूलला रॉकेटपासून दूर नेण्यासाठी ही प्रणाली तयार करण्यात आली आहे. ऑक्टोबर २०२३ मध्ये ISRO ने TV-D1 चाचणीद्वारे उड्डाणादरम्यान या प्रणालीच्या कार्यक्षमतेची तपासणी केली होती.

सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे, मोहिमेत माणसांच्या जागी काय असेल: G1 हे पहिले मानवरहित उड्डाण आहे. यात मानवी प्रवाशांऐवजी प्रणालीची कार्यक्षमता तपासली जाईल; मोहिमेच्या योजनेत व्योममित्र नावाच्या अर्ध-मानवाकृती रोबोटचाही समावेश करण्यात आला आहे.

गगनयान मिशन: २०२७ मध्ये शुभांशूसह अंतराळात जाणार

गगनयान हे इस्रोचे मानवी अंतराळ मिशन आहे. या अंतर्गत २०२७ मध्ये अंतराळयानातून हवाई दलाच्या तीन वैमानिकांना अंतराळात पाठवले जाईल. हे वैमानिक ४०० किमी उंचीच्या कक्षेत ३ दिवस राहतील, त्यानंतर हिंदी महासागरात अंतराळयानाचे लँडिंग केले जाईल. या मिशनचा खर्च सुमारे २०,१९३ कोटी रुपये आहे.

गगनयान मिशनसाठी सध्या हवाई दलातील चार वैमानिकांची निवड करण्यात आली आहे, त्यापैकी एक ग्रुप कॅप्टन शुभांशु शुक्ला आहेत. शुभांशु याच कारणामुळे ॲक्सिओम मिशनअंतर्गत आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर गेले होते.

गगनयानद्वारे अंतराळात अंतराळवीरांना पाठवण्यापूर्वी इस्रो दोन मानवरहित चाचणी उड्डाणे पाठवेल. तिसऱ्या उड्डाणात रोबोटला पाठवले जाईल. त्याच्या यशानंतर चौथ्या उड्डाणात मानव अंतराळात जाऊ शकतील. पहिले चाचणी उड्डाण यावर्षीच्या अखेरपर्यंत पाठवले जाऊ शकते.



Source link

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Newsmatic - News WordPress Theme 2026. Powered By BlazeThemes.