12 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
आजच्या प्रमुख चालू घडामोडी, ज्या सरकारी नोकऱ्यांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाच्या आहेत-
आंतरराष्ट्रीय (INTERNATIONAL)
1. परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांचे UNGA ला संबोधन
- 26 सप्टेंबर रोजी परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी UNच्या 81व्या अधिवेशनात ‘जनरल असेंब्ली’ला संबोधित केले.
- जयशंकर यांनी आपल्या भाषणात दहशतवाद, जागतिक संघर्ष आणि बहुपक्षीय व्यवस्थेशी संबंधित मुद्दे उपस्थित केले.
- या संबोधनात जयशंकर यांनी संघर्ष तातडीने थांबवून शांतता प्रस्थापित करण्याचे आवाहनही केले.
- भाषणात जागतिक ऊर्जा सुरक्षा आणि व्यापारी सागरी मार्ग खुले ठेवण्यावर विशेष भर देण्यात आला.
- जागतिक तणावाच्या पार्श्वभूमीवर भारताचे परराष्ट्र धोरण, सुरक्षा प्राधान्यक्रम आणि जागतिक शांततेबाबतची भूमिका स्पष्ट करण्याच्या उद्देशाने हे संबोधन करण्यात आले.
- जयशंकर यांनी सांगितले की, दहशतवादाला सामान्य ठरवण्याचा आणि त्याच्या परिणामांपासून बचाव करण्याचा प्रयत्न स्वीकारला जाऊ शकत नाही.
- जयशंकर यांनी आपल्या संबोधनात दहशतवादाचा पुतपुरवठा आणि त्याला पाठिंबा देणाऱ्यांविरुद्ध ‘झिरो टॉलरन्स’ धोरणाचाही उल्लेख केला.
- जयशंकर यांनी गाझा/पश्चिम आशिया आणि युक्रेनसह सुरू असलेल्या संघर्षांवर चिंता व्यक्त करत युद्ध थांबवणे, तणाव कमी करणे आणि नागरिकांच्या सुरक्षेवरही भर दिला.
- जयशंकर यांनी आपल्या संबोधनात पॅलेस्टाइनसाठी स्वतंत्र देश स्थापन करण्याला पाठिंबा दिला. त्यांनी टू-नेशन सोल्यूशन म्हणजेच द्विराष्ट्र समाधानाचा उल्लेख केला.
- याअंतर्गत इस्रायल आणि पॅलेस्टाइन या दोघांसाठी स्वतंत्र देश स्थापन करण्याचा प्रस्ताव आहे. यामुळे दोन्ही देशांतील लोक शांतता आणि सुरक्षिततेसह राहू शकतील.
- UNGA मध्ये जगभरातील नेते 22 ते 28 सप्टेंबरदरम्यान वार्षिक उच्चस्तरीय ‘जनरल डिबेट’ (सामान्य चर्चा) साठी संयुक्त राष्ट्रांच्या मुख्यालयात एकत्र आले आहेत.
- UNGAच्या 81व्या अधिवेशनाची थीम रिस्टोरिंग ट्रस्ट, मॅनेजिंग ट्रान्सफॉर्मेशन, युनायटेड नेशन्स डिलिव्हर्स फॉर ऑल अशी आहे.
- UNGAमध्ये संयुक्त राष्ट्रांच्या सर्व 193 सदस्य देशांचे राष्ट्रपती, पंतप्रधान आणि वरिष्ठ प्रतिनिधी सहभागी झाले आहेत.
- UNGAला जगाची छोटी संसद असेही म्हटले जाते. 81व्या अधिवेशनाचे अध्यक्षपद बांगलादेशचे खलीलुर रहमान सांभाळत आहेत.
UNGAमध्ये सर्व देशांनी जागतिक संघर्ष, विकास, हवामान बदल, जागतिक शांतता यांसारख्या महत्त्वाच्या मुद्द्यांवरही चर्चा केली.
राष्ट्रीय (NATIONAL)
३. गृहमंत्री अमित शाह यांनी ₹ १,५४२ कोटींच्या रेल्वे प्रकल्पांचा केला शुभारंभ
- 27 सप्टेंबर रोजी गृहमंत्री अमित शाह यांनी गुजरातमध्ये ₹ 1,542 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त किमतीच्या रेल्वे प्रकल्पांची सुरुवात केली.
- यावेळी त्यांनी भारतातील पहिल्या LNG म्हणजेच लिक्विफाइड नॅचरल गॅसवर धावणाऱ्या ट्रेनला हिरवा झेंडा दाखवला.
- या ट्रेनचे वैशिष्ट्य म्हणजे ती एकदा टाकी पूर्णपणे भरल्यानंतर 2,200 किलोमीटरपर्यंतचे लांब अंतर पार करू शकते.
- ही ट्रेन पूर्णपणे LNG वर आधारित असेल. मात्र, तिचे इंजिन LNG आणि डिझेल या दोन्हींवर चालू शकते. म्हणजेच इंधनाच्या उपलब्धतेनुसार इंजिन LNG आणि डिझेलमध्ये स्विच करू शकते.
- यासोबतच सुमारे 313.27 कोटी रुपयांच्या खर्चाने साबरमती-सारखेज रेल्वे मार्गाच्या 21 किलोमीटरच्या भागाचे दुहेरीकरण करण्याचे कामही केले जाईल.
- हे काम मार्च 2028 पर्यंत पूर्ण करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. या प्रकल्पात साबरमती, गांधीग्राम, वस्त्रापूर आणि सारखेज स्थानकांसह पूल आणि रोड अंडरपासशी संबंधित कामांचाही समावेश आहे.
गुजरातमधील मेहसाणा आणि साबरमतीदरम्यान सुमारे 8 महिन्यांपर्यंत LNG ट्रेनची चाचणी घेण्यात आली आहे.
राजीनामा (Resignation)
3. मेहली मिस्त्री यांचा टाटा मेडिकल सेंटर ट्रस्टचा राजीनामा
- 27 सप्टेंबर रोजी मेहली मिस्त्री यांनी कोलकाता येथील टाटा मेडिकल सेंटर ट्रस्टमधून राजीनामा दिल्याची माहिती समोर आली.
- मेहली मिस्त्री यांनी या निर्णयाची माहिती ईमेलद्वारे दिली. त्यांचा कार्यकाळ 30 सप्टेंबर रोजी संपत आहे. त्यानंतर त्या या पदाची जबाबदारी सांभाळणार नाहीत.
- मिस्त्री यांनी टाटा मेडिकल सेंटरच्या CEO यांना त्यांच्या पदावरून दूर होण्याचा निर्णय अधिकृत नोंदीत नोंदवून ठेवण्यास सांगितले.
- मिस्त्री यांनी हा ईमेल टाटा ट्रस्ट्सचे नवे अध्यक्ष नोएल टाटा यांच्यासह कुटुंबातील इतर विश्वस्तांनाही पाठवला आहे.
- टाटा समूहाच्या दोन सर्वात मोठ्या आणि प्रमुख धर्मादाय ट्रस्ट—‘सर दोराबजी टाटा ट्रस्ट’ आणि ‘सर रतन टाटा ट्रस्ट’—मधून मेहली मिस्त्री ऑक्टोबर 2025 मध्येच बाहेर पडल्या आहेत.
- मेहली यांनी यापूर्वी ‘आरएनटी असोसिएट्स’ कंपनीच्या संचालकपदाचाही राजीनामा दिला होता.
- हीच ती कंपनी आहे जी रतन टाटा यांच्या वैयक्तिक गुंतवणुकींसारख्या ओला इलेक्ट्रिक आणि अर्बन कंपनीमधील गुंतवलेल्या पैशांचे व्यवस्थापन करते आणि तिचा एकूण पोर्टफोलिओ ₹1,000 कोटींपेक्षा अधिक आहे.
- आरएनटी असोसिएट्स सोडण्यापूर्वी त्यांनी रतन टाटा यांच्याशी संबंधित आणखी दोन धर्मादाय ट्रस्टची पदेही सोडली होती.
- टाटा समूहाच्या प्रमुख ट्रस्टमधून बाहेर पडल्यानंतरही मिस्त्री ‘सर रतन टाटा ट्रस्ट’च्या अंतर्गत येणाऱ्या ‘टाटा एज्युकेशन अँड डेव्हलपमेंट ट्रस्ट’शी संबंधित आहेत.
टाटा मेडिकल सेंटर कोलकाता
- कोलकात्यातील टाटा मेडिकल सेंटर हे कोणत्याही नफ्याशिवाय चालवले जाणारे रुग्णालय आहे. येथे ४३६ बेडची सुविधा असून अत्यंत कमी आणि परवडणाऱ्या खर्चात कर्करोगावर उपचार केले जातात.
- उपचारांसोबतच हे सेंटर कर्करोगाचे लवकर निदान, आजाराचा प्रसार रोखणे, रुग्णांची देखभाल आणि उपचारांनंतरची काळजी घेण्याचे कामही करते.
याची स्थापना २००५ मध्ये झाली होती आणि १६ मे २०११ रोजी या रुग्णालयाने रुग्णांवर उपचार सुरू केले.
४. देशातील पहिल्या पोर्ट-आधारित ई-मेथनॉल प्रकल्पाची पायाभरणी
- 26 सप्टेंबर रोजी भारतातील पहिल्या बंदर-आधारित ई-मेथेनॉल उत्पादन संयंत्राची पायाभरणी करण्यात आली.
- 26 सप्टेंबर रोजी गुजरातमधील कांडला येथे भारतातील पहिल्या बंदर-आधारित ई-मेथेनॉल उत्पादन संयंत्राची पायाभरणी करण्यात आली.
- हे ई-मेथेनॉल संयंत्र गुजरातमधील कांडला येथील दीनदयाल पोर्ट अथॉरिटी (DPA) येथे उभारले जाईल.
- या संयंत्राची एकूण किंमत ₹2,300 कोटी असेल. या संयंत्रातून दररोज 150 टन ई-मेथेनॉल (हरित इंधन) तयार केले जाईल.
- दीनदयाल पोर्ट अथॉरिटी (DPA) आणि आसाम पेट्रो-केमिकल्स लिमिटेड (APCL) संयुक्तपणे हे संयंत्र विकसित करतील.
- या संयंत्राचा उद्देश समुद्री जहाजांना पर्यावरणपूरक हरित इंधनाचा पुरवठा करणे हा आहे. यामुळे जहाजांमधून होणाऱ्या कार्बन उत्सर्जनात घट होईल.
- हा उपक्रम भारताच्या ‘ग्रीन शिपिंग’ रोडमॅपचा एक भाग आहे. राष्ट्रीय हरित हायड्रोजन मिशनअंतर्गत बंदरांचे हरित ऊर्जा केंद्रांमध्ये रूपांतर केले जात आहे.
- याची पायाभरणी केंद्रीय बंदरे, जहाजवाहतूक आणि जलमार्ग मंत्री सर्बानंद सोनोवाल, गुजरातचे मुख्यमंत्री भूपेंद्र पटेल आणि आसामचे मुख्यमंत्री हिमंत बिस्व सरमा यांनी केली.
- भारताचे उद्दिष्ट २०७० पर्यंत नेट-झिरो (Net Zero) कार्बन उत्सर्जक बनण्याचे आहे.
हा ई-मेथनॉल प्रकल्प गुजरातमधील कांडला येथील दीनदयाल पोर्ट अथॉरिटी (DPA) येथे उभारला जाणार आहे.
निधन (DEATH)
५. कन्नड ड्रमवादक देवा शिवमणी यांचे निधन
- २७ सप्टेंबर रोजी प्रसिद्ध कन्नड पर्कशनिस्ट आणि ड्रमवादक ड्रमर देवा यांचे निधन झाले.
- ते ६४ वर्षांचे होते आणि कन्नड संगीतविश्वात त्यांना ‘कन्नडचे शिवमणी’ म्हणून ओळखले जात होते.
- देवांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात ड्रम साफ करण्यासारख्या छोट्या कामांपासून केली. नंतर ते प्रसिद्ध ड्रमवादक बनले आणि ८०० हून अधिक चित्रपटांच्या साउंडट्रॅकमध्ये ड्रम वाजवले.
- देवांनी इलैयाराजा, हंसलेखा आणि साधू कोकिला यांसारख्या संगीतकारांसोबत काम केले.
- देवा रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू (RCB) साठी चिन्नास्वामी स्टेडियममध्ये लाइव्ह ड्रम बीट्सद्वारे प्रेक्षकांचे मनोरंजन करत असत.
- संगीतकलेतील त्यांच्या सातत्यपूर्ण योगदानाबद्दल देवांना २०२६ मध्ये कला रत्न पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते.
देवाने राजन-नागेंद्र, उपेंद्र कुमार, सत्यम, टी. जी. लिंगप्पा आणि व्ही. मनोहर यांसारख्या अनेक दिग्गज संगीतकारांसोबत काम केले.
मिसलेनियस
6. TRAI ने 30 दिवसांचे मोबाइल रिचार्ज अनिवार्य केले
- 27 सप्टेंबर रोजी भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरण अर्थात TRAI ने नियमांमध्ये मोठा बदल करत ‘टेलिकॉम कंझ्युमर प्रोटेक्शन (तेरावी सुधारणा) रेग्युलेशन्स, 2026’ लागू केले आहे.
- TRAIच्या नव्या नियमानुसार आता दूरसंचार कंपन्यांसाठी 30 दिवसांची वैधता असलेले रिचार्ज आणि केवळ व्हॉइस कॉल (Voice-Only) प्लॅन देणे बंधनकारक करण्यात आले आहे.
- यापूर्वी दूरसंचार कंपन्या केवळ 28 दिवसांचे प्लॅन देत होत्या. त्यामुळे ग्राहकांना वर्षातून 13 वेळा रिचार्ज करावे लागत होते.
- नव्या नियमानंतर आता कंपन्यांना 30 दिवसांचा प्लॅन उपलब्ध करून द्यावा लागेल. तसेच, जे वापरकर्ते डेटा वापरत नाहीत आणि केवळ फोन कॉल करतात, त्यांच्यासाठी स्वस्त प्लॅन लागू करावे लागतील.
- TRAI ची स्थापना 1997 मध्ये TRAI कायद्याअंतर्गत झाली होती. त्याचे मुख्यालय नवी दिल्ली येथे आहे. हा निर्णय दळणवळण मंत्रालयाच्या अंतर्गत येतो.
- नवीन नियमांनुसार आता रिलायन्स जिओ, एअरटेल, BSNL आणि व्होडाफोन आयडिया यांसारख्या सर्व प्रमुख दूरसंचार कंपन्यांना पूर्ण 30 दिवसांची वैधता असलेले प्लॅन द्यावे लागतील.
आजचा इतिहास
- 1837 मध्ये अखेरचा मुघल बादशहा बहादूर शाह जफर यांनी दिल्लीचा कारभार स्वीकारला.
- 1907 मध्ये महान क्रांतिकारक आणि स्वातंत्र्यसैनिक सरदार भगतसिंग यांचा जन्म झाला.
- 1929 मध्ये भारताची स्वरकोकिळा, भारतरत्न आणि पार्श्वगायिका लता मंगेशकर यांचा जन्म झाला.
