वॉशिंग्टन8 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
अमेरिकन स्पेस टेक्नॉलॉजी कंपनी रिफ्लेक्ट ऑर्बिटल रात्रीच्या वेळी पृथ्वीवरील निवडक ठिकाणी सूर्यप्रकाश विकण्याची तयारी करत आहे. यासाठी पृथ्वीच्या कक्षेत मोठे आरसे बसवले जातील.
कॅलिफोर्नियातील ही स्टार्ट-अप कंपनी भारतातील स्कायरूट एरोस्पेसच्या मदतीने उपग्रह प्रक्षेपित करणार आहे. दोन्ही कंपन्यांमध्ये दोन प्रक्षेपणांसाठी करार झाला आहे.
या उपग्रहांच्या मदतीने आपत्तीग्रस्त भागांमध्ये शोध आणि बचाव मोहिमांसाठी प्रकाश उपलब्ध करून देता येईल. सौरऊर्जा प्रकल्पांमध्ये वीज निर्मितीचा कालावधीही वाढवता येईल.
दोन प्रक्षेपणांसाठी झाला करार
रिफ्लेक्ट ऑर्बिटलने हैदराबादमध्ये स्कायरूट एरोस्पेससोबत दोन प्रक्षेपणांसाठी करार केला आहे. दोन्ही प्रक्षेपणे विक्रम रॉकेटद्वारे केली जातील. कंपनीने निवेदनात म्हटले, “या प्रक्षेपणांमुळे अमेरिकेतील इतर नियोजित प्रक्षेपण सेवांसोबत आम्हाला निश्चित वेळापत्रक आणि क्षमता मिळेल.”
स्कायरूट एरोस्पेसचे CEO पवन चंदाना म्हणाले, “रिफ्लेक्ट ऑर्बिटल अंतराळ तंत्रज्ञानाच्या सर्वात नवीन वापरांपैकी एकावर काम करत आहे. स्कायरूट ए सोबत पृथ्वीवर मागणीनुसार सूर्यप्रकाश देण्याची त्यांची योजना लॉन्च करण्याची आम्ही आतुरतेने वाट पाहत आहोत.”
पाच किलोमीटरच्या परिसरात देता येणार प्रकाश
जुलैमध्ये रिफ्लेक्ट ऑर्बिटलला फेडरल कम्युनिकेशन्स कमिशन FCC कडून एक प्रात्यक्षिक उपग्रह तयार करणे, लॉन्च करणे आणि त्याचे संचालन करण्याची मंजुरी मिळाली होती. स्टार्ट-अपचे उद्दिष्ट असा प्रकाश देणे आहे, जो कधीही बंद करता येईल. त्याची तीव्रता बदलता येणार असून तो पाच किलोमीटरच्या क्षेत्रात पसरेल.
कंपनीच्या मते, मागणीनुसार उपलब्ध होणारा हा प्रकाश दुर्गम औद्योगिक भागांमधील कामाचे तास वाढवू शकतो. यामुळे संरक्षण मोहिमांमध्ये महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांना प्रकाशित करण्यास मदत होऊ शकते.
पहिले लॉन्च विक्रम-1 रॉकेटद्वारे होणार
रिफ्लेक्ट ऑर्बिटलचे सह-संस्थापक आणि CEO बेन नोव्हॅक यांनी सांगितले, “नवीन प्रक्षेपण सेवा प्रदाता स्कायरूटसोबत काम करण्यास आम्ही उत्सुक आहोत. यामुळे अंतराळापर्यंत पोहोच सुनिश्चित करण्यात मदत होईल.”
या कराराअंतर्गत पहिले प्रक्षेपण विक्रम-1 रॉकेटद्वारे केले जाईल. दुसरे प्रक्षेपण स्कायरूटच्या विक्रम-1U प्रक्षेपण वाहनाद्वारे केले जाईल. विक्रम-1U मध्ये पहिल्या टप्प्यात अतिरिक्त बूस्टर बसवण्यात आले आहेत.
नोव्हॅक यांनी सांगितले, “आमच्या पहिल्या अंतराळयानाचे संचालन करण्यासाठी आम्हाला नुकताच फेडरल कम्युनिकेशन्स कमिशनकडून परवाना मिळाला आहे. आम्ही खगोलशास्त्रज्ञ, स्थानिक समुदाय आणि नियामकांसोबत काम सुरूच ठेवू. यामुळे मोठ्या प्रमाणावर विस्ताराची परवानगी मिळवण्यास मदत होईल.”
1993 मध्येही कक्षेतून सूर्यप्रकाश पाठवण्यात आला होता
1993 मध्ये रशियन शास्त्रज्ञ आणि अभियंत्यांनी 65 फूट लांबीचा आरसा कक्षेत तैनात केला होता. त्याद्वारे पृथ्वीवर सूर्यप्रकाशाची फिरती किरणे पाठवण्यात आली होती.
हा प्रयोग यशस्वी ठरला होता. मात्र, निधीअभावी तो बंद करण्यात आला. या प्रयोगाचे नाव झ्नाम्या होते.
रिफ्लेक्ट ऑर्बिटलच्या योजनेवरून वादही झाला आहे. अनेक पर्यावरणीय संघटनांनी FCCकडे प्रात्यक्षिक उपग्रहासाठी दिलेली मंजुरी रद्द करण्याची मागणी केली आहे.
या संघटनांचे म्हणणे आहे की, रात्रीच्या वेळी प्रखर प्रकाशामुळे वन्यजीवांना त्रास होऊ शकतो. यामुळे खगोलशास्त्राशी संबंधित अभ्यासांवर परिणाम होऊ शकतो. तसेच मानवांच्या जैविक दिनचर्येवरही परिणाम होऊ शकतो.
