आपल्या देशात कथांची काहीच कमतरता नाही; कमतरता आहे ती त्या मोठ्या पडद्यावर नव्या ढंगाने सांगण्याची. ‘द वन: फोर्स ऑफ द फॉरेस्ट’ बिहारच्या मातीतून जन्मलेली अशीच एक लोककथा घेऊन येतो, जिथे वनदेवी, रहस्यमय जंगल, छठी मईयावरील श्रद्धा आणि माणसाची स्वतःची विचारसरणी आमनेसामने येतात. चित्रपटाची सुरुवात जितकी उत्सुकता निर्माण करते, तितकाच हा प्रश्नही उपस्थित करते की जंगलाच्या आत अखेर आहे तरी काय? चांगली गोष्ट अशी की चित्रपट बराच वेळ हा प्रश्न जिवंत ठेवतो; मात्र नंतर जेव्हा उत्तरे मिळू लागतात, तेव्हा काही रहस्ये तितकीशी रहस्यमय राहात नाहीत. चित्रपटाची कथा कशी आहे कथा ऋषीची (सिद्धार्थ मल्होत्रा) आहे. तो पत्नी ममतासोबत (तमन्ना भाटिया) बिहारमधील आपल्या वडिलोपार्जित गावात येतो. शहरात वाढलेल्या ऋषीसाठी गाव आणि तेथील श्रद्धा जुन्या विचारसरणीचा भाग आहेत. दोघांच्या आयुष्यात आपापले कौटुंबिक दुःख आहे आणि छठसाठी घरी परतण्याचे नातेही आहे. गावाजवळ एक जंगल आहे, ज्याच्या मध्यभागी वनदेवीचे मंदिर आहे. स्थानिक लोककथेनुसार सूर्यास्तानंतर या जंगलात जाण्यास मनाई आहे. या चित्रपटाची प्रेरणा बिहारमधील बिहटा येथील वनदेवी मंदिराशी संबंधित याच लोककथेतून घेण्यात आली आहे, जिथे जंगल आणि देवीविषयी पिढ्यान्पिढ्या अनेक समजुती प्रचलित आहेत. ऋषी या गोष्टींवर विश्वास ठेवत नाही. त्याचदरम्यान जंगलावरून विकास आणि निसर्ग यांच्यातील संघर्ष समोर येतो; मात्र ऋषी जंगलात पोहोचतो आणि एक जुना शिक्का तुटल्यानंतर अलौकिक शक्ती जागृत होते, तेव्हा त्याच्या स्वतःच्या विचारांवरही प्रश्नचिन्ह निर्माण होते. पहिला भाग इथेच सर्वाधिक पकड निर्माण करतो. गावचे वातावरण, नाती, हलका विनोद आणि जंगलाचे गूढ हे सर्व एकत्रितपणे पुढे सरकते. मात्र दुसऱ्या भागात कथा निसर्ग आणि जमिनीच्या प्रश्नातून थेट चांगुलपणा विरुद्ध वाईटपणाच्या मोठ्या संघर्षाकडे वळते. त्यामुळे सुरुवातीला उभा राहिलेला तो जमिनीशी जोडलेला संघर्ष काहीसा मागे पडतो. कथेत विचारांची कमतरता नाही, पण काही विचारांना पूर्णपणे उलगडण्याची संधी मिळत नाही. चित्रपटातील अभिनय कसा आहे सिद्धार्थ मल्होत्रा ऋषीच्या भूमिकेत ॲक्शनसोबत भावनिक बदलही समर्थपणे साकारतो. त्याचा अविश्वास हळूहळू विश्वासात बदलतो; मात्र या बदलाला थोडा अधिक वेळ मिळाला असता, तर व्यक्तिरेखा आणखी सखोल झाली असती. तमन्ना भाटिया सहज वाटते आणि सिद्धार्थसोबतची तिची पती-पत्नीची केमिस्ट्री चित्रपटाच्या फँटसी भागाला मानवी आधार देते. तिच्या व्यक्तिरेखेत क्षमता आहे, पण पटकथा तिचा पूर्णपणे वापर करत नाही. सुनील ग्रोवर हा चित्रपटातील एक सुखद धक्का आहे. गंभीर भूमिकेतील त्याचा अंदाज वेगळा वाटतो आणि त्याची कथा उलगडत गेल्याने उत्सुकता वाढते. मनीष पॉल पहिल्या भागात हास्य आणि हलकेपणा आणतो. श्वेता तिवारी आणि अनूप सोनीही आपापल्या व्यक्तिरेखांमध्ये चपखल बसतात. चित्रपटाचे दिग्दर्शन कसे आहे दिग्दर्शक दीपक कुमार मिश्रा यांचे सर्वात मोठे यश म्हणजे त्यांनी बिहारमधील तुलनेने कमी ऐकल्या गेलेल्या लोककथेला केवळ भयकथा बनवलेले नाही. यात कुटुंब, निसर्ग, श्रद्धा, विकासाचा प्रश्न आणि कल्पनारंजनही आहे. अडचण फक्त एवढीच आहे की, इतक्या साऱ्या गोष्टी एकत्र सांभाळण्याच्या प्रयत्नात पटकथा कधीकधी स्वतःच्या गतीच्या पुढे निघून जाते. सुरुवातीला हळूहळू निर्माण होणारे रहस्य नंतर त्याची अनेक उत्तरे पटकन मिळतात. काही गोष्टी आणखी थोडा वेळ लपून राहिल्या असत्या, तर जंगलाचा रोमांच अधिक काळ टिकून राहिला असता. छायाचित्रण ही चित्रपटाची मोठी ताकद आहे. जंगलाची हिरवाई, धुके, अंधार आणि प्रकाश एकत्र येऊन असे वातावरण निर्माण करतात की, अनेकदा जंगलच कथेतील एक पात्र वाटते. प्रॉडक्शन डिझाइनमध्ये बिहारची माती आणि गावाची ओळख कायम राहते. रहस्यमय जीव आणि जुन्या घटनाक्रमाचे स्पष्टीकरण देणारे अॅनिमेशन हाही चित्रपटातील एक रंजक प्रयोग आहे. व्हीएफएक्समध्ये मोठ्या प्रमाणावर काम करण्यात आले आहे. काही दृश्ये अप्रतिम वाटतात, तर काही ठिकाणी संगणकाद्वारे तयार केलेले भाग तितकेसे सहज मिसळलेले वाटत नाहीत. मोठ्या पडद्यावर चित्रपटाचा भव्य आवाका नक्कीच जाणवतो. चित्रपटाचे संगीत कसे आहे ‘समझो ना’ कथेला रोमँटिक भागाची जोड देते, तर ‘ठुमक ठुमक’ वातावरणात मस्ती आणते. मात्र चित्रपटाच्या मुळांशी सर्वाधिक जोडले जाते ते ‘छठी मैया’ हे गाणे. छठचे घाट, अर्घ्य आणि भक्तिमय वातावरण या चित्रपटाला बिहारच्या संस्कृतीशी जोडते. हो, इथे सिनेमाने थोडेफार स्वातंत्र्यही घेतले आहे—काही दृश्ये खऱ्या छठच्या साधेपणापेक्षा अधिक फिल्मी आणि सजवलेली वाटतात. वास्तविक छठ चार दिवसांची साधना, व्रत, शिस्त आणि मावळत्या-उगवत्या सूर्याला अर्घ्य देण्याच्या परंपरेवर आधारित आहे; चित्रपट तिचा भाव पकडतो, प्रत्येक बारकावा नाही. चित्रपटाबाबत अंतिम निर्णय ‘द वन’ हा एक देशी फँटसी अॅडव्हेंचर चित्रपट आहे, जो बिहारची लोककथा, छठी मईयावरील श्रद्धा आणि रहस्यमय जंगल यांना आपल्या जगाचा आधार बनवतो. चित्रपटाचे वातावरण, सिनेमॅटोग्राफी आणि कलाकार त्याला पाहण्यासारखे बनवतात. दुसऱ्या भागात कथा काहीशी ओळखीच्या वाटेवर जाते, पण आपल्या मातीशी जोडलेले जग आणि मोठ्या पडद्यावरील भव्यता त्याचा प्रभाव कायम ठेवतात. प्रवासातील प्रत्येक टप्पा सारखाच भक्कम नाही, पण ‘द वन’च्या जगात प्रवेश करणे हा नक्कीच एक रंजक सिनेमाई अनुभव आहे.
Source link
मूव्ही रिव्ह्यू- 'द वन':वनदेवीची लोककथा, छठी मईयावरील श्रद्धा आणि रहस्याने भरलेली कहाणी, जंगलात दडले आहे कोणते गूढ?
