मेळघाटच्या जंगलात वाघांसह इतर वन्यजीवांना पिण्यासाठी पाणी उपलब्ध व्हावे, यासाठी हरिसाल येथील निसर्गप्रेमींनी पुढाकार घेत श्रमदानातून वनराई बंधारा उभारला. यंदा पावसाचे प्रमाण कमी राहिल्याने जंगलातील लहान नद्या, नाले आणि नैसर्गिक जलस्रोतांमध्ये पाण्याच
.
मेळघाटच्या जंगलात वाघ, बिबट, हरिण, रानडुक्कर, माकडे आणि विविध पक्ष्यांचा वावर आहे. या सर्व वन्यजीवांसाठी पाणी हा जगण्यासाठी आवश्यक घटक आहे. उन्हाळ्यात किंवा पावसाचे प्रमाण कमी असताना जंगलातील पाणीसाठे कमी होतात. अशा वेळी वन्यजीवांना पिण्याच्या पाण्यासाठी भटकंती करावी लागू शकते. त्यामुळे जंगलातील पाण्याचे स्रोत टिकवून ठेवणे आणि उपलब्ध पाण्याचे योग्य व्यवस्थापन करणे महत्त्वाचे ठरते. वाघ हा जंगलातील अन्नसाखळीतील महत्त्वाचा घटक आहे. त्याचा नैसर्गिक अधिवास सुरक्षित राहण्यासाठी जंगलातील पाणी, अन्न आणि जैवविविधता टिकून राहणे आवश्यक आहे. हरिसाल परिसरात वाघांचा अधिवास असल्याने येथील जंगलाचे संरक्षण अधिक महत्त्वाचे आहे. पाण्याची कमतरता निर्माण झाल्यास वन्यजीवांच्या हालचालींवर परिणाम होऊ शकतो. तसेच पाण्याच्या शोधात वन्यप्राणी मानवी वस्त्यांच्या जवळ येण्याची शक्यताही असते. त्यामुळे जंगलातच पाण्याची उपलब्धता राखण्यासाठी अशा उपक्रमांची गरज आहे.
माणसाला तहान लागल्यास तो पाण्याची व्यवस्था करू शकतो; मात्र जंगलातील मुक्या जीवांची तहान भागविण्यासाठी माणसानेच पुढाकार घेणे आवश्यक आहे. याच भावनेतून हरिसाल येथील निसर्गप्रेमींनी श्रमदानातून वनराई बंधारा उभारला. हा उपक्रम केवळ पाणी उपलब्ध करून देण्यापुरता मर्यादित नसून, वन्यजीवांप्रती असलेली संवेदनशीलता आणि जंगलाच्या संरक्षणासाठी लोकसहभाग किती महत्त्वाचा आहे, हेही यातून दिसून येते.
या वनराई बंधारा उभारणीच्या उपक्रमात निसर्गप्रेमी अशोक आठवले, राजेश शनवारे, निलेश वानखेडे, गजानन शनवारे, रामलाल उईके, दादाराव तांदीलकर, निलेश चिमोटे आणि कास्देकर यांच्यासह अनेकांनी सहभाग घेतला. ग्रामस्थ, वनविभागातील कर्मचारी आणि वनमजूर यांच्या सहकार्याने श्रमदानातून हे काम पूर्ण करण्यात आले.
वन्यजीवांसाठी पाण्याचे नियोजन आवश्यक मेळघाटातील जंगलात पावसाचे प्रमाण कमी राहिल्याने नैसर्गिक जलस्रोतांमधील पाण्याची उपलब्धता कमी होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे नैसर्गिक पाणवठ्यांची तपासणी, सौरऊर्जेवरील पाणीपुरवठा यंत्रणांची दुरुस्ती आणि आवश्यक ठिकाणी पाण्याची व्यवस्था करणे महत्त्वाचे आहे. यासाठी गुगामल, सिपना, अकोट आणि संबंधित प्रादेशिक वनक्षेत्रांत वनविभागाने योग्य नियोजन करण्याची गरज आहे.
