नवी दिल्ली8 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरण अर्थात TRAI ने कंपन्यांना कमी उत्पन्न असलेल्या वापरकर्त्यांसाठी कमी वैधतेचे व्हॉइस आणि SMS रिचार्ज प्लॅन आणण्याचे आदेश दिले आहेत.
TRAI च्या नव्या नियमांनुसार, आता दूरसंचार कंपन्यांना व्हॉइस आणि SMS सेवांसाठी कमी दिवसांची वैधता असलेले रिचार्ज प्लॅन ऑफर करावे लागतील. TRAI च्या या निर्णयाचा तुमच्या खिशावर काय परिणाम होईल आणि तो तुमच्यासाठी किती फायदेशीर आहे, हे जाणून घ्या…
प्रश्न: TRAI ने दूरसंचार कंपन्यांसाठी कोणता नवीन आदेश जारी केला आहे?
उत्तर: TRAI ने दूरसंचार ग्राहक संरक्षण (13वी सुधारणा) नियमन, 2026 जारी केले आहे. त्याअंतर्गत सर्व दूरसंचार कंपन्यांना 30 दिवस किंवा त्यापेक्षा कमी वैधता असलेले विशेष टॅरिफ व्हाउचर (STVs) सादर करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. हे प्लॅन प्रामुख्याने केवळ व्हॉइस कॉलिंग, SMS आणि डेटा सेवांसाठी उपलब्ध करून दिले जातील.
प्रश्न: हा निर्णय घेण्यामागे TRAI चे मुख्य कारण काय आहे?
उत्तर: नियामकाने निदर्शनास आणले की दूरसंचार कंपन्या बहुतांश वेळा केवळ दीर्घ वैधतेचे व्हॉइस आणि SMS प्लॅनच ऑफर करत होत्या. यामध्ये डेटा प्लॅनही समाविष्ट असायचा.
यामुळे ज्या ग्राहकांना मोबाइल डेटाची गरज नव्हती, त्यांनाही नाईलाजाने डेटासह महागडे रिचार्ज करावे लागत होते. TRAIचे म्हणणे आहे की, कमी वैधतेच्या प्लॅनमुळे कमी उत्पन्न असलेल्या वापरकर्त्यांना आणि डेटा वापरत नसलेल्या ग्राहकांना दिलासा मिळेल.
प्रश्न: नवीन नियम लागू झाल्यानंतर ग्राहकांना कोणते पर्याय मिळतील?
उत्तर: नवीन नियमांनुसार, दूरसंचार ऑपरेटर्सना किमान एक असे STV ऑफर करावे लागेल, जे दर महिन्याला एकाच तारखेला रिन्यू होऊ शकेल. एखाद्या महिन्यात ती तारीख उपलब्ध नसल्यास (उदाहरणार्थ ३१ तारीख नसलेला महिना), तर त्या महिन्याच्या शेवटच्या तारखेला रिचार्ज रिन्यू होईल.
याशिवाय, ऑपरेटर्सना या मासिक-रिन्यूअल पर्यायापेक्षा अधिक वैधतेचे किमान एक STV देखील सादर करावे लागेल.
प्रश्न: हा नियम कोणत्या तारखेच्या नियमनात बदल करून लागू करण्यात आला आहे?
उत्तर: TRAI ने हा नियम 21 सप्टेंबर 2026 रोजी अंतिम केला आहे. वर्ष 2024 मध्ये लागू करण्यात आलेल्या 12व्या सुधारणेनंतर केलेल्या आढाव्याचा हा परिणाम आहे. TRAI ने पाहिले की 2024 च्या नियमांनंतर बाजारात केवळ व्हॉइस आणि SMS असलेल्या प्लॅनची उपलब्धता खूपच मर्यादित झाली होती.
प्रश्न: या निर्णयापर्यंत पोहोचण्यासाठी TRAI ने कोणती प्रक्रिया अवलंबली होती?
उत्तर: TRAI ने या बदलासाठी दीर्घ सल्लामसलत प्रक्रिया राबवली होती…
7 एप्रिल 2026: TRAI ने 13व्या सुधारणेचा मसुदा जारी केला.
अभिप्राय: या मसुद्यावर भागधारकांकडून १,१३२ सूचना आणि प्रतिक्रिया प्राप्त झाल्या.
१५ जून २०२६: खुल्या चर्चासत्राचे (OHD) आयोजन करण्यात आले, त्यानंतर सर्वसामान्य जनता आणि कंपन्यांच्या सूचनांच्या आधारे हा अंतिम नियम तयार करण्यात आला.
प्रश्न: या निर्णयाचा सर्वाधिक फायदा कोणत्या ग्राहकांना होईल?
उत्तर: या निर्णयाचा थेट फायदा ३ प्रमुख वर्गांना होईल…
- कमी उत्पन्न असलेले लोक: ज्यांना एकाच वेळी जास्त पैसे खर्च करून 84 दिवसांचा किंवा संपूर्ण वर्षाचा रिचार्ज करता येत नाही.
- ज्येष्ठ नागरिक किंवा केवळ कॉलिंग करणारे वापरकर्ते: जे स्मार्टफोन वापरत नाहीत किंवा ज्यांना इंटरनेट/डेटाची गरज नसते.
- दुय्यम सिम वापरकर्ते: ज्यांना आपला दुसरा क्रमांक केवळ इनकमिंग किंवा कॉलिंगसाठी सक्रिय ठेवायचा असतो.
प्रश्न: या नियमाचा दूरसंचार उद्योगातील सध्याच्या ट्रेंडवर काय परिणाम होईल?
उत्तर: गेल्या काही काळापासून जिओ, एअरटेल आणि व्हीआयसारख्या मोठ्या दूरसंचार कंपन्या आपल्या प्रीपेड पोर्टफोलिओमध्ये दीर्घ वैधता (जसे की 56 किंवा 84 दिवस) आणि डेटा-बंडल प्लॅन्सचा समावेश करण्याकडे वळत होत्या.
TRAI च्या या निर्णयामुळे आता कंपन्यांना व्हॉइस-केंद्रित म्हणजेच केवळ कॉलिंगवर लक्ष देणारे स्वस्त आणि छोटे प्लॅन्सदेखील आपल्या पोर्टफोलिओमध्ये ठेवावे लागतील.
प्रश्न: ग्राहक या नवीन रिचार्ज व्हाउचरची माहिती कुठे पाहू शकतात?
उत्तर: TRAI ने हे नवीन नियम आपल्या अधिकृत वेबसाइटवर जारी केले आहेत. हे नियम लागू झाल्यानंतर दूरसंचार कंपन्या आपल्या मोबाइल ॲप्स, वेबसाइट्स आणि रिटेल स्टोअर्सवर ३० दिवस किंवा त्यापेक्षा कमी वैधता असलेल्या नवीन व्हॉइस आणि SMS प्लॅन्सची संपूर्ण यादी जारी करतील.
स्पेशल टॅरिफ व्हाउचर (STV) म्हणजे काय, जाणून घ्या?
- STV म्हणजे काय: स्पेशल टॅरिफ व्हाउचर (STV) हा असा रिचार्ज प्लॅन असतो, जो वापरकर्त्याला निश्चित कालावधीसाठी कॉलिंगचे दर कमी करण्याची, मोफत SMS किंवा मर्यादित/अमर्यादित टॉकटाइम देण्याची सुविधा प्रदान करतो.
- 12वी विरुद्ध 13वी सुधारणा: 2024च्या 12व्या सुधारणेनंतर कंपन्यांनी रिचार्ज प्लॅन्समध्ये डेटा बंडल करण्यास सुरुवात केली होती आणि कॉलिंग प्लॅनची वैधता वाढवली होती. 13व्या सुधारणा (2026)चा मुख्य उद्देश ग्राहकांना ‘केवळ कॉलिंग’ आणि ‘कमी कालावधी’चा पर्याय देणे हा आहे.
