Even Indira later thought that the Emergency was a mistake

काँग्रेस संसदीय पक्षाच्या अध्यक्षा सोनिया गांधी यांनी म्हटले आहे की, १९७५ मध्ये तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांचा आणीबाणी लागू करण्याचा निर्णय चुकीचा होता. त्यांचे असे मानणे आहे की, इंदिरा गांधी यांनाही नंतर असेच वाटले होते. सोनिया यांच्या मते, इंदिरा मनापासून लोकशाहीवादी होत्या आणि आणीबाणीच्या काळात त्या अस्वस्थ होत्या. त्यांनी नंतर जाहीरपणे माफीही मागितली होती.

सोनिया गांधी यांनी १० नोव्हेंबर रोजी प्रकाशित होणाऱ्या ‘बिलाँगिंग

अ जर्नी ऑफ लव्ह’ या आत्मचरित्राबद्दलच्या मुलाखतीत या गोष्टी सांगितल्या. त्यांच्या मते, या निर्णयावर गांधी कुटुंब दुभंगले होते. राजीव गांधी यांनी इंदिरा यांना पुढील निवडणुकीपर्यंत वाट पाहण्यास सांगितले होते. सोनिया म्हणाल्या की, आणीबाणीसाठी केवळ संजय जबाबदार नव्हते. इंदिरा यांच्यावर वरिष्ठ सहकाऱ्यांचाही दबाव होता. मात्र, सोनिया यांच्या मते, हे घटनात्मक प्रक्रियेअंतर्गत केले गेले होते. सोनिया म्हणाल्या की, संजय यांना नियंत्रणात ठेवले असते तर बरेच नुकसान टाळता आले असते.

राजीव पंतप्रधान होण्याच्या कल्पनेने धक्का बसला

सोनिया गांधी यांनी सांगितले की, ३१ ऑक्टोबर १९८४ रोजी इंदिरा यांना गोळी लागल्यानंतर त्या त्यांच्यासोबत कारमधून रुग्णालयात गेल्या. त्या ‘मम्मी-मम्मी’ अशी हाक मारत होत्या, पण कोणतेही उत्तर मिळाले नाही. रुग्णालयात पोहोचलेल्या राजीव यांनी सांगितले की, त्यांना पंतप्रधानपदाची शपथ घेण्यास सांगण्यात आले आहे. सोनिया म्हणाल्या, ‘ते तुम्हालाही मारून टाकतील.’ राजीव गांधी यांनी उत्तर दिले, ‘ते मला तसेही मारून टाकतील.’