12 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
आजच्या प्रमुख चालू घडामोडी, ज्या सरकारी नोकरीची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाच्या आहेत-
आंतरराष्ट्रीय (INTERNATIONAL)
1. भारत आणि सायप्रसमध्ये पहिली संयुक्त सागरी बैठक
- ४ ऑक्टोबर रोजी भारत-सायप्रसमध्ये पहिल्या संयुक्त सागरी समितीची बैठक झाल्याची माहिती समोर आली.
- ही बैठक सायप्रसमधील लिमासोल येथे झाली. भारताच्या वतीने बंदरे, जहाजवाहतूक आणि जलमार्ग मंत्रालयाचे संयुक्त सचिव वेंकटेशपथी एस. यांनी सहभाग घेतला.
- सायप्रसच्या वतीने जहाजवाहतूक उपमंत्रालयाचे कार्यवाहक सचिव थियोडौलोस मेसिमेरिस यांनी सह-अध्यक्षपद भूषवले.
- ही बैठक दोन्ही देशांत २०१७ मध्ये झालेल्या द्विपक्षीय व्यापारी जहाजवाहतूक कराराअंतर्गत आयोजित करण्यात आली.
- या बैठकीत सागरी शिक्षण आणि प्रशिक्षण, गुंतवणूक, जहाजवाहतूक धोरणे आणि सर्वोत्तम पद्धतींबाबत परस्पर सहकार्य वाढवण्यावर चर्चा झाली.
- भारत-सायप्रस या दोन्ही देशांनी इंटरनॅशनल मेरीटाइम ऑर्गनायझेशन (IMO) सहकार्यावरही चर्चा केली. यामध्ये शिपिंग फायनान्स, जहाज दुरुस्ती आणि पुनर्वापर, समुद्री प्रशिक्षण व कल्याण यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये संधी शोधण्याबाबत चर्चा झाली.
- तसेच बैठकीत नोव्हेंबर २०२६ मध्ये मुंबईत मेरीटाइम बिझनेस फोरम आयोजित करण्याच्या प्रस्तावावरही चर्चा झाली. यामध्ये सायप्रसच्या मेरीटाइम बिझनेस डेलिगेशनबाबत चर्चा करण्यात आली.
- या बैठकीत भूमध्य समुद्र आणि हिंदी महासागरातील समुद्री सुरक्षा, नौवहन तसेच व्यापारी जहाज वाहतूक सहकार्याबाबत करार झाला.
सायप्रस हा युरोपीय संघात (EU) भारताचा एक प्रमुख धोरणात्मक आणि सागरी भागीदार आहे.
राजीनामा (RESIGNATION)
2. OpenAI चे सुरक्षा तज्ज्ञ डेव्हिड रॉबिन्सन यांचा राजीनामा
- ३ ऑक्टोबर रोजी ChatGPT तयार करणाऱ्या OpenAI कंपनीचे सुरक्षा तज्ज्ञ डेव्हिड रॉबिन्सन यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा दिला.
- रॉबिन्सन यांनी OpenAI मध्ये ३.५ वर्षे काम केले आणि मोठ्या AI मॉडेल्सच्या लॉन्चसोबत प्रसिद्ध होणाऱ्या सुरक्षा अहवालांचे नेतृत्वही केले.
- राजीनाम्यानंतर रॉबिन्सन यांनी ‘आय क्विट OpenAI बिकॉज इट्स कल्चर इज ब्रोकन’ (I Quit OpenAI Because Its Culture Is Broken) या शीर्षकाचा लेखही प्रकाशित केला.
- रॉबिन्सन यांनी असेही म्हटले की, अधिक सक्षम AI मॉडेल्स तयार करण्यापूर्वी नवीन वैज्ञानिक समज आणि मजबूत सुरक्षा उपायांची गरज आहे.
- रॉबिन्सन यांच्या मते, तंत्रज्ञान कंपन्या नवीन AI तयार करण्याच्या स्पर्धेत खूप घाई करत आहेत. विशेषतः त्याच्याशी संबंधित मोठ्या धोक्यांकडे दुर्लक्ष करत आहेत.
OpenAI
- OpenAI ची सुरुवात डिसेंबर 2015 मध्ये इलॉन मस्क आणि सॅम ऑल्टमन यांनी मिळून केली होती.
- OpenAIच्या सर्वात महत्त्वाच्या उत्पादनांमध्ये ChatGPT, इमेज जनरेटर DALL-E आणि व्हिडिओ मॉडेल सोरा (Sora) यांचा समावेश आहे.
रॉबिन्सन यांच्या मते, आज AI कंपन्यांना हे तंत्रज्ञान 100% सुरक्षित कसे बनवायचे हे माहीत नाही.
निधन (DEATH)
3. दिग्दर्शक सिंगेथम श्रीनिवास राव यांचे निधन
- 4 ऑक्टोबर रोजी तेलुगू चित्रपट दिग्दर्शक सिंगेथम श्रीनिवास राव यांचे वयाच्या 94व्या वर्षी निधन झाले.
- राव यांनी दिग्दर्शक एल. व्ही. प्रसाद यांचे सहाय्यक म्हणून आपल्या चित्रपट कारकिर्दीची सुरुवात केली होती.
- राव यांनी 1972 मध्ये ‘नीती निजायत’ या तेलुगू चित्रपटाद्वारे दिग्दर्शक म्हणून पदार्पण केले होते.
- राव यांच्या सर्वाधिक चर्चिलेल्या चित्रपटांमध्ये ‘पुष्पक विमानम्’चा समावेश आहे. हा संवादविरहित ब्लॅक कॉमेडी चित्रपट होता आणि कमल हासन यांनी त्यात मुख्य भूमिका साकारली होती.
- राव यांनी तेलुगू, तमिळ, कन्नड आणि हिंदीसह पाच भाषांमध्ये काम केले आणि विविध शैलीतील चित्रपटांद्वारे स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली.
- राव यांच्या प्रसिद्ध चित्रपटांमध्ये ‘आदित्य 369’चा समावेश आहे, ज्यामध्ये विज्ञानकथा आणि टाइम ट्रॅव्हल दाखवण्यात आले होते. यासोबतच मयूरी, भैरव आणि लिटिल जॉन यांसारख्या चित्रपटांचाही समावेश आहे.
- राव यांना दिग्दर्शक म्हणून राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, नंदी पुरस्कार आणि अनेक फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाले होते.
राव यांना ‘पुष्पक विमानम्’च्या दिग्दर्शनासाठी राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला होता.
विविध
4. NABKISAN ने देशातील पहिला सोशल बॉन्ड जारी केला
- 4 ऑक्टोबर रोजी राष्ट्रीय कृषी आणि ग्रामीण विकास बँक म्हणजेच नाबार्डची उपकंपनी नबकिसानने भारतातील पहिले WASH-सोशल बाँड जारी केले.
- WASH चे पूर्ण रूप वॉटर (Water), सॅनिटेशन (Sanitation) आणि हायजीन (Hygiene) असे आहे. या बाँडद्वारे ₹180 कोटींचे भांडवल उभारण्यात आले.
- या बाँडचा वापर ग्रामीण भागात स्वच्छ पिण्याचे पाणी, शौचालय बांधकाम आणि स्वच्छता प्रकल्पांसाठी केला जाईल.
- या बाँडद्वारे ग्रामीण भागातील छोटे शेतकरी, महिला स्वयं-सहायता गट (SHGs) आणि गरीब कुटुंबांना फायदा होईल.
- भारताच्या भांडवली बाजारात कोणत्याही NBFCने जारी केलेला हा अशा प्रकारचा पहिला सोशल बाँड आहे.
- नाबार्डची स्थापना १२ जुलै १९८२ रोजी बी. शिवरामन समितीच्या शिफारशीवरून करण्यात आली होती. त्याचे मुख्यालय मुंबई (महाराष्ट्र) येथे आहे.
भारताच्या भांडवली बाजारात एनबीएफसीने जारी केलेले हे पहिले सोशल बॉन्ड आहे.
5. INS सह्याद्री, INS कुलिश यांचा AIME 2026 मध्ये सहभाग
- भारतीय नौदलाच्या INS सह्याद्री आणि INS कुलिश यांनी फिलिपिन्समध्ये आयोजित करण्यात आलेल्या एशियन-इंडिया मेरीटाइम एक्सरसाइज (AIME) 2026 मध्ये सहभाग घेतला.
- AIME मध्ये भारतासोबत ASEAN सदस्य देशांच्या नौदलांनी सहभाग घेतला. याचा उद्देश परस्पर समज, सागरी सहकार्य आणि आंतरकार्यशीलता वाढवणे हा आहे.
- AIME सरावाचे आयोजन हार्बर फेज आणि सी फेज अशा दोन टप्प्यांत करण्यात आले आहे.
- हार्बर फेजमध्ये प्रमुख नेत्यांशी संवाद, क्रीडा उपक्रम, योग आणि समुदायाशी संवाद यांचा समावेश होता.
- सी फेजमध्ये भारतीय जहाजांनी मानवतावादी मदत, आपत्ती निवारण (HADR) यांसारखे सागरी सराव केले.
- भारताचा सहभाग अॅक्ट ईस्ट पॉलिसी आणि MAHASAGAR (सुरक्षा आणि विकासासाठी परस्पर व सर्वांगीण प्रगती) यांचा एक भाग आहे.
INS सह्याद्री
- INS सह्याद्री (F49) हे भारतीय नौदलाचे स्वदेशी पद्धतीने डिझाइन आणि निर्मिती केलेले शिवालिक श्रेणीतील मार्गदर्शित क्षेपणास्त्रयुक्त स्टेल्थ फ्रिगेट जहाज आहे.
- INS सह्याद्रीची निर्मिती मुंबईतील माझगाव डॉक लिमिटेड (MDL) ने केली असून, ते 2012 मध्ये भारतीय नौदलात सामील करण्यात आले.
- INS सह्याद्रीची क्षमता सुमारे 6,800 टन असून, त्याचा कमाल वेग 32 नॉट्स आहे. हे जहाज हवाई, पृष्ठभागावरील आणि पाण्याखालील धोक्यांचा सामना करण्यास सक्षम आहे.
- INS सह्याद्री ब्रह्मोस जहाजविरोधी क्षेपणास्त्र, बाराक-1 आणि श्टिल-1 क्षेपणास्त्रांनी सज्ज आहे.
INS कुलिश
- INS कुलिश हे भारतीय नौदलातील कोरा-श्रेणीचे (Kora-class) क्षेपणास्त्रवाहू युद्धनौका (Corvette) आहे. तिला 20 ऑगस्ट 2001 रोजी सेवेत दाखल करण्यात आले.
- ‘कुलिश’ हा संस्कृत शब्द असून त्याचा अर्थ ‘वज्र’ किंवा ‘वज्रास्त्र’ असा होतो.
- INS कुलिशची रचना आणि बांधणी भारतातील गार्डन रीच शिपबिल्डर्स अँड इंजिनिअर्स (GRSE) यांनी केली आहे.
- INS कुलिशची क्षमता सुमारे 1,500 टन आहे, तिचा कमाल वेग 25 नॉट्स आहे आणि ती चेतक हेलिकॉप्टरचे संचालनही करू शकते.
हे AIME चे दुसरे संस्करण आहे, ज्याची सुरुवात २८ सप्टेंबर रोजी फिलीपिन्समधील सुबिक-वे (खाडी) येथे झाली.
आजचा इतिहास
- १६७६ मध्ये ब्रिटिश राजवटीने ईस्ट इंडिया कंपनीला मुंबईत दोन प्रकारची नाणी, म्हणजेच रुपया आणि पैसा, पाडण्याची परवानगी दिली होती.
- १९८९ मध्ये मीरा साहिब फातिमा बीबी सर्वोच्च न्यायालयाच्या पहिल्या महिला न्यायाधीश बनल्या होत्या.
- २०११ मध्ये ॲपलचे सहसंस्थापक स्टीव्ह जॉब्स यांचे निधन झाले होते.
